اونس طلا در آغاز هفته جدید از مرز ۱۱۹۰ دلار گذشت تا بالاترین قیمت‌ها در دو هفته گذشته رقم خورده باشد اما در ادامه روز نوسان اونس به پایین مرز ۱۱۹۰ دلار منتقل شد. تقویت دلار فشار را روی بازار بازگردانده، اما پوشش کوتاه‌مدت بخشی از این فشار را خنثی کرده است.
روزنامه دنیای اقتصاد: اونس طلا در آغاز هفته جدید از مرز ۱۱۹۰ دلار گذشت تا بالاترین قیمت‌ها در دو هفته گذشته رقم خورده باشد اما در ادامه روز نوسان اونس به پایین مرز ۱۱۹۰ دلار منتقل شد. تقویت دلار فشار را روی بازار بازگردانده، اما پوشش کوتاه‌مدت بخشی از این فشار را خنثی کرده است.

طلا پس از دو هفته افت، دو هفته رشد را به کمک دو خیز قیمتی در دو جمعه متوالی تجربه کرد تا رفتار معامله گران در این هفته با دقت بیشتری دنبال شود.

اونس که روز جمعه به قیمت ۱۱۸۸ دلار رسیده بود، روز دوشنبه تا ساعت ۷ بعدازظهر به وقت تهران به قیمت ۱۱۸۴ دلار رسید، گرچه هم‌اکنون که شما این خبر را می‌خوانید ممکن است قیمت متفاوتی به‌عنوان قیمت نهایی روز ثبت شده باشد. خیز روز جمعه تحت تاثیر کاهش ارزش دلار بود، اما تقویت دوباره دلار در آغاز هفته جدید، فشار را روی بازار طلا بازگرداند. شاخص دلار روز دوشنبه تا لحظه تنظیم این گزارش به ۷۰/۸۷ رسید.

ادامه روند صعودی ارزش دلار در بازارهای جهانی تاثیر زیادی بر افت قیمت طلا در هفته‌های گذشته داشته تا رکود اقتصادی ژاپن و کاهش ارزش ین هم نقش مهمی در رقم خوردن این روند داشته باشد. پس از شکسته شدن سطح حمایتی ۱۱۸۰ دلاری در روزهای گذشته تقاضای فیزیکی با افزایش نسبی روبه‌رو شد و این مساله قیمت‌ها را بالا برد.

حالا اگر اونس دوباره به زیر این مرز سقوط کند، می‌توان باز هم در انتظار سقوط اونس به محدوده ۱۱۳۰ دلار بود. تفاوتی که هم‌اکنون در مورد گذر از این مرز وجود دارد این است که قبلا صحبت از احتمال افت بیشتر اونس به نزدیکی مرز ۱۰۰۰ دلار جدی تر بود، اما حالا با بازگشت اونس از مرز ۱۱۳۰ دلار صحبت از کف بودن قیمت ۱۱۰۰ دلار در شرایط حاضر است. البته در مورد روند بلندمدت همچنان صحبت از ادامه افت طلا است.

وضعیت بازار در حالی در آغاز هفته کاری این گونه است که در روزهای پیش رو داده‌های اقتصادی مهمی از ایالات‌متحده و دیگر اقتصادهای عمده جهان منتشر خواهد شد. آمار بزرگ‌ترین اقتصاد جهان به همراه صورت جلسه نشست‌های پیشین کمیته بازار آزاد فدرال رزرو از مهم‌ترین اطلاعات مورد توجه هستند. این داده‌ها مستقیم یا غیرمستقیم، با تاثیر بر ارزش دلار آمریکا، روی بازار کالاهای اساسی و از جمله بازار فلزهای گرانبها اثرگذار هستند.

پیامدهای رای‌گیری طلایی

در کنار ارزش دلار و البته بهای نفت خام که هفته‌ها است بازار طلا را گرفتار خود کرده، چند روزی است که همه پرسی سوئیس درباره مسائل وابسته به ذخایر طلای این کشور هم بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. استن شامو، استراتژیست بازار در IG Markets می‌گوید که انتظار دارد با آماده شدن سرمایه‌گذاران برای همه پرسی سوئیس که در روز ۳۰ نوامبر برگزار خواهد شد، بازار حرکت محتاطانه تری  داشته باشد. او می‌گوید: «همه پرسی سوئیس برای طلا رویداد مهمی است و من فکر می‌کنم روند طلا تا زمان معلوم شدن نتایج این رای‌گیری خنثی باشد.»

در پایان نوامبر، شهروندان سوئیس در یک همه پرسی درباره افزایش ذخایر طلای این کشور به میزان ۲۰ درصد کل ذخایر خارجی رای خواهند داد. همچنین درباره اینکه این ذخایر آیا هرگز نباید فروخته شود و اینکه آیا تمام ذخایر فلزهای گرانبها باید در داخل کشور نگهداری شود، از مردم سوال پرسیده خواهد شد. برخی از کارشناسان معتقدند که با رای «آری» به سوالات این همه پرسی، بانک مرکزی سوئیس ظرف ۵ سال  ۱۵۰۰ تن مکعب طلا خواهد خرید تا ذخایر خود را افزایش داده باشد. این رفتار تقاضا برای طلا را افزایش خواهد داد، اما اثر تقویت دلار را نیز باید در نظر داشت.

تحولات جنوب شرق آسیا

بیشتر کارشناسان بر این باورند که با توجه به ادامه احیای اقتصاد آمریکا و همچنین چالش‌های پیش روی اقتصادهای عمده جهان، دلار قوی خواهد ماند. علاوه‌بر اروپا که دوباره در آستانه رکود است، اقتصاد ژاپن هم با مشکلات بزرگی مواجه شده است. آخرین آمار رشد اقتصادی این کشور نشان می‌دهد که تولید ناخالص ملی ژاپن در سه ماه سوم ۶/۱ درصد رشد داشته که کمتر از انتظارها بوده است.

به باور کارشناسان اقتصاد ژاپن هم‌اکنون به رکود بازگشته است. بازگشت رکود حدود دو سال پس از به قدرت رسیدن شینزو آبه، نخست وزیر این کشور موقعیت سیاسی او را به خطر انداخته است. این وضعیت روز دوشنبه ین را دوباره مقابل دلار به پایین‌ترین ارزش در ۷ سال گذشته رساند. شاخص بازار سهام نیکی هم دوشنبه ۳ درصد سقوط کرد. دیگر خبر دوشنبه در بازارهای سهام وقوع اولین افت روزانه شاخص بازار سهام هنگ کنگ پس از ۶ روز و همزمان با ممکن شدن خرید سهام از بورس شانگهای در این بازار بود. مقام‌های چینی به مزایای همکاری بازارهای سهام هنگ‌کنگ و شانگهای امید بسته‌اند.

دلار روز گذشته، با افزایش حدود ۵۰ تومانی نسبت به آخرین قیمت روز قبل به مرز ۳۲۰۰ تومان رسید. البته در ساعات شلوغ بازار قیمت به بالای ۳۲۰۰ تومان هم رسید؛ اما نهایتا در همان محدوده ۳۲۰۰ تثبیت شد. دلالان بازار در ساعت میانی روز تمایلشان برای جلب مشتری کمتر شده بود. برخی حاضر بودند دلار را ۳۱۹۵ هم البته در حجم کم به‌فروش برسانند. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که مشاهدات از بازار نشان می‌دهد روند معاملات آرام است و هجوم خاصی از سوی خریداران به بازار ارز صورت نگرفته است.

نکته جالب اینکه خود فعالان بازار آزاد ارز هم دلیل قاطعی برای بالا رفتن قیمت دلار ندارند. دلالان بازار به «دنیای اقتصاد» می‌گویند: «دلیل خاصی برای این بالا رفتن قیمت وجود ندارد. دلار به انداره کافی در بازار وجود دارد و همچنان به بازار عرضه می‌شود؛ موضوع کمبود یا نبود ارز نیست.»

آنها جواب قاطعی به این سوال که آیا قیمت‌ها در روزهای آینده افزایش خواهد داشت یا نه، ندارند و می‌گویند نمی‌توانند با قاطعیت بگویند که روند افزایشی با شیب تند یا کند ادامه خواهد داشت یا خیر. در حالی اکثر صرافان و دلالان بر وجود ارز در بازار تاکید می‌کنند که بسیاری از صرافی‌های میدان فردوسی و خیابان استانبول نرخی برای دلار اعلام نمی‌کنند و تمایلی به خرید‌و‌فروش دلار ندارند.

آنها در پاسخ به این سوال که «علت اعلام نکردن نرخ و خرید‌و‌فروش نکردن دلار چیست؟» یا سکوت می‌کنند یا به نوسان شدید در بازار اشاره کرده و می‌گویند منتظر به ثبات نسبی رسیدن بازار هستند. به بیان دیگر هیچ کدام از آنها به نبود یا حتی کمبود دلار در بازار اشاره نمی‌کنند که این موضوع شایعه جمع‌آوری ارز از بازار توسط خود بانک مرکزی را از بین می‌برد. این در حالی است که خلوتی بازار و خودداری صرافان از اعلام نرخ ارز و خرید‌و‌فروش در آخرین روز کاری هفته، خودش نکته جالبی است. دلالان سعی می‌کنند برای خودشان مشتری دست‌و‌پا کنند؛ اما برخی صرافی‌ها ترجیح داده‌اند منتظر اتفاقات هفته بعد بمانند.

دلایل انتظاری افزایش قیمت
به نظر می‌رسد عواملی مثل نااطمینانی بابت اثرات اصلاح قیمت انرژی بر تورم، رکود اخیر بازار بورس، افزایش تقاضای روانی به‌دلیل برخی از مسائل خارجی از دلایل عمده افزایش اخیر نرخ دلار در بازر بوده است. در شرایطی که خود فعالان بازار دلیل خاصی برای افزایش قیمت دلار ندارند؛ اما کارشناسان می‌گویند بعد از مشکلات ایجاد شده در بورس انتظار این بوده که بخشی از سرمایه‌های عمدتا خرد به این بازار سرازیر شود و این انتظار روی افزایش قیمت تا حدی تاثیر داشته است؛ البته تا اینجای کار این فقط انتظارات بوده و تحولات خاصی مبنی بر اینکه هجومی از سوی مردم برای خرید دلار به بازار وجود داشته باشد، رخ نداده است.

خود فعالان بازار هم می‌گویند همه چیز عادی است و روند خرید‌و‌فروش مانند چند ماه قبل در جریان است. نکته مهم دیگر مورد اشاره کارشناسان این است که بازار انتظار این را داشته که دلار به ۳۲۰۰ تومان برسد و حالا رسیده، اما اینکه این روند صعودی ادامه خواهد داشت یا نه را اتفاقات هفته بعد مشخص می‌کند.

افزایش شکاف بین نرخ رسمی و آزاد
درحالی‌که قیمت ارزهای خارجی از جمله دلار در بازار آزاد روند صعودی خود را ادامه می‌دهد بانک مرکزی روز گذشته نرخ رسمی دلار را نسبت به روز قبل کاهش داد. هر چند این کاهش نسبت به روز قبل یک ریال بود؛ اما نگرانی کارشناسان از افزایش شکاف میان نرخ رسمی و آزاد است. این موضوع می‌تواند باعث ایجاد رانت و جذابیت کاذب در بازار ارز شود.

کارشناسان معتقدند اگر در روزهای آینده این روند افزایشی در بازار آزاد ادامه داشته باشد، بهتر است بانک مرکزی نرخ رسمی را افزایش دهد تا این شکاف کاهش یابد. البته به نظر می‌رسد بانک مرکزی در مرحله اول، یکسان‌سازی نرخ ارز رسمی با نرخ ارز در بودجه؛ یعنی ۲۶۵۰ تومان را مدنظر دارد و یکسان‌سازی نرخ رسمی با نرخ بازار آزاد، به اواخر سال ۱۳۹۳ یا اوایل سال ۱۳۹۴ موکول شده است.

اثر افزایشی بر قیمت سکه
بالا رفتن نرخ ارز در بازار داخلی یک اثر مهم دیگر هم داشته است. درحالی‌که در سه روز گذشته اونس طلا با کاهش شدید روبه‌رو شد و همچنان هم روند کاهشی را در پیش گرفته، انتظار منطقی این بود که قیمت سکه طلا هم در ایران کاهش پیدا کند؛ اما روز گذشته سکه طرح جدید روی تابلوی صرافی‌ها از ۹۸۵ تا ۹۹۰ هزار تومان قیمت خورده بود و نیم سکه نیز ۵۳۵ هزار و ربع ۳۱۸ هزار تومان معامله شد که نسبت به روزهای پیشین در سطوح بالاتری بوده است.

این روند افزایشی در مورد نیم سکه و ربع سکه و ثبات قیمت سکه تمام در محدود ۹۸۰ هزار تومان نتیجه مسقیم بالا رفتن قیمت دلار، به‌رغم کاهش قیمت اونس طلا در بازارهای جهانی است.

دلار و طلا در هفته گذشته
از اولین روز کاری هفته، دلار و سکه سیر صعودی در پیش گرفتند. برخی از کارشناسان در روزهای اول هفته، این افزایش قیمت‌ها را به حساب شروع دوباره کار بازار به صورت جدی، پس از رخوت متعاقب تعطیلات طولانی عید می‌گذاشتند.

در میان پیش‌بینی‌های ابتدای هفته، رسیدن دلار به قیمت ۳۲۰۰ تومان نیز به چشم می‌خورد؛ اما نه آنقدرها جدی. وقتی روز سه‌شنبه قیمت دلار از مرز ۳۱۵۰ نیز گذشت، دیگر تحلیلگران هم ترجیح دادند از مقاومت دست بردارند و به احتمال دلار ۳۲۰۰ تومانی اذعان کنند. البته اینکه دلار به ۳۲۰۰ تومان برسد، ظاهرا انتظاری بوده که بازار ارز پس از کاهش شدید در اوایل آغاز به‌کار دولت داشته است و حالا این انتظار تحقق یافته است.

کارشناسان با اشاره به وجود عواملی مانند خوش‌بینی به مذاکرات هسته‌ای و تقویت ورودی ارز به کشور دامنه نوسانات ارزی را محدود می‌دانند و معتقدند این دلار جهش قیمتی نخواهد داشت.

این تحلیل در میان فعالان بازار ارز هم دیده می‌شود و جو حاکم بر خیابان فردوسی و استانبول هم نشانه‌ای دال بر داغ شدن بیش از حد و حبابی بازار بروز نمی‌دهد. این تغییرات قیمتی و افزایشی شدن قیمت طلا و دلار در بازارهای داخلی در حالی است که قیمت هر اونس طلای جهانی هم در طول هفته گذشته فراز و نشیب زیادی داشت.

این شاخص اول هفته را با آرامش شروع کرد؛ اما روزهای دوشنبه و سه‌شنبه با یک افت شدید روبه‌رو بود. انتطار می‌رفت این کاهش قیمت شدید در بازار سکه طلا داخلی هم اثر بگذارد؛ اما افزایش قیمت ارزهای خارجی و مهم‌تر از همه دلار در بازار داخلی، مانع از اثرگذاری کاهش بهای جهانی طلا بر بازار طلای داخلی شد. به این ترتیب بازار طلای ایران با تکیه بر افزایش نرخ ارز بر خلاف اتفاقات جهانی راه خودش را رفت.