در روزهای پایانی سال بازار ارز با مسائلی همچون کاهش تقاضا، کاهش قیمت، امیدواری به آینده مذاکرات هسته ایران و گروه ۱+۵ و همچنین تک نرخی شدن ارز مواجه است

به گزارش نامه نیوز، دلار در ادامه روند نزولی خود که از اوایل اسفندماه آغاز شده است روز پنجشنبه به ۳۳۴۵ تومان رسید که این موضوع نشاندهنده افت ۱۰۰ تومانی این ارز در دو هفته اخیر است. این اتفاق در حالی رخ می دهد که مذاکرات هسته ای ایران و گروه ۱+۵ به مراحل حساس تر خود نزدیک شده و قرار است از ۲۴ اسفند ماه آخرین دور مذاکرات در سال سال جاری برگزار شود و بسیاری از کارشناسان این نوسانات بازار را به دلیل خوشبینی به آینده مذاکرات می دانند.

علاوه بر این عامل که جو روانی ویژه ای را در بازار ارز حاکم کرده است فعالان بازار معتقدند کاش تقاضا در بازار نیز تاثیر قابل توجهی در افت قیمت ها داشته است. در حالی که همه ساله با نزدیک شدن به تعطیلات سال جدید تقاضا در بازار افزایش می یافت امسال چنین اتفاقی رخ نداده و همین موضوع موجب شده تا قیمت ها در مسیر نزولی قرار بگیرند.

همچنین برخی فعالان بازار معتقدند ابلاغ مقررات ناظر بر عملیات ارزی صرافی‌ها از سوی بانک مرکزی که ۲۹ دیماه صورت گرفت و بر اساس آن خرید و فروش ارز در صرافی ها و حاشیه بازار ساماندهی شد نقش قابل توجهی در کاهش نوسانات قیمت ارز و کاهش قیمت داشته است.

در همین رابطه نظام مافی نایب رئیس اتاق ایران و سوئیس درباره آینده بازار ارز گفته است پیش بینی من این است که دسترسی به مقداری از پول های بلوکه شده را خواهیم داشت. دولت می تواند ارزش دلار را حفظ کند و خط مشخصی را از نظر رشد اقتصادی پیش برویم. دسترسی به آن پول از دست می رود و برمی گردیم به فروش نفت. ارزش دلار را ثابت را نگه دارد و عواقب آن را در واحدهای صنعتی می بینیم. توافق امسال برای اقتصاد ایران الزامی است.

وی تاکید کرده است اگر توافق صورت نگیرد، دسترسی به درآمدهای نفتی خیلی سخت می شود. بنابراین احساس می کنم در صورتی که توافق صورت نگیرد، قیمت دلار تا حدود ۶ هزار تومان هم بالا می رود ولی در حال حاضر خوشحالم که نشانه های توافق دیده می شود. اگر توافق انجام شود هم قیمت دلار روی همین حدود فعلی باقی می ماند.

در این بین نکته دیگری که وجود دارد این است که دولت یازدهم از ابتدای فعالیت خود به دنبال تک نرخی کردن ارز بود و با توجه به کاهش قیمت ارز در هفته های اخیر، رئیس کل بانک مرکزی از آماده شدن مقدمات ارز تک نرخی برای سال ۹۴ خبر داد و گفت یکی از پیش نیازهای استمرار و موفقیت ارز تک نرخی ارتباطات بین المللی نظام بانکی است.

سیف افزود: در زمانی که وضعیت مناسبی ایجاد شود حتما تک نرخی شدن ارز اجرایی می شود زیرا بانک مرکزی این امر را از اولویت های خود قرار داده است.

هم اکنون که بازار ارز با مسائلی همچون کاهش تقاضا، کاهش قیمت، امیدواری به آینده مذاکرات هسته ایران و گروه ۱+۵ و همچنین تک نرخی شدن ارز مواجه است پیش بینی های متفاوتی از آینده قیمت ها صورت می گیرد.

اکبر ترکان دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در این رابطه گفته است در سال آینده به تدریج منابع ارزی کاهش می‌یابد و باید کاری کنیم که تقاضای ارز در بازار نیز کاهش یابد. با توجه به کاهش واردات در آینده پیش رو، افزایش تقاضا در بازار ایجاد خواهد شد و چون دولت با محدودیت ارزی مواجه است، ممکن است موجب بالا رفتن قیمت ارز شود؛ بنابراین باید کاری کرد که تقاضای ارز کم شود و از واردات کالاهای ساخته‌ شده از خارج به شدت جلوگیری شود.

بررسی تجربه ۴ ساله خروج از نظام ارز تک‌نرخی
زنگ خطر واگرایی ارزی
درحالی‌که در یک سال نخست فعالیت دولت یازدهم، شکاف بین نرخ رسمی و غیررسمی عمدتا در مسیر نزولی قرار داشت و به سمت همگرایی حرکت می‌کرد، فاصله بین این دو نرخ در دو ماه اخیر (شهریور و مهر) بیشتر شده است.

شکاف بین نرخ دلار مبادله‌ای و دلار بازار که در انتهای مردادماه به ۱۴٫۵ درصد رسیده بود، در شهریور ماه به ۱۶٫۲ درصد و در پایان مهرماه به ۱۷٫۳ درصد افزایش پیدا کرد.
افزایش نرخ دلار و عبور قیمت آن از سه سطح ۳۱۵۰ تومان، ۳۲۰۰ تومان و ۳۲۵۰ تومان در بازه زمانی بین ابتدای شهریورماه تا پایان مهر عامل اصلی افزایش دوباره فاصله بین نرخ غیر‌رسمی و نرخ رسمی بود. در این بین «کاهش سرعت تعدیل نرخ رسمی» نیز عامل دیگری برای افزایش شکاف بین نرخ دلار بازار و دلار مرکز مبادلات بود. با توجه به آثار زیانباری که فاصله زیاد بین نرخ رسمی و غیررسمی در سال‌های ۱۳۹۰- ۱۳۹۱ بر اقتصاد کشور تحمیل کرد و زمینه را برای ایجاد رانت و سفته‌بازی فراهم می‌کرد، به نظر می‌رسد افزایش واگرایی بین این دو نرخ در دو ماه اخیر می‌تواند زنگ هشداری برای توجه بیشتر باشد. «دنیای اقتصاد» در این گزارش ضمن مرور ۴ سال شکاف ارزی، به بررسی ریشه‌ها و علل این مساله می‌پردازد.

آغاز شکاف با تشدید تحریم‌ها
شکاف فعلی که بین نرخ‌های «آزاد» یا «غیررسمی» دلار و نرخ «رسمی» آن وجود دارد، از پاییز سال ۱۳۸۹ آغاز شد که با نخستین زمزمه‌ها از امکان محدودیت نقل‌و‌انتقالات ارزی (به خصوص حواله ارز به امارات)، نرخ دلار در بازار آزاد رو به افزایش گذاشت و با سکون نرخ رسمی، شکاف ارزی ایجاد شد. متوسط نرخ دلار بازار در مهرماه ۸۹ نسبت به ماه پیش از آن با ۳۵ تومان افزایش به ۱۰۹۰ تومان رسید، ولی در همین بازه زمانی نرخ رسمی با ۲ تومان افت به قیمت ۱۰۴۰ تومان کاهش پیدا کرد. به این ترتیب افزایش دلار بازار موجب آغاز فاصله گرفتن نرخ غیررسمی از نرخ رسمی شد. این تغییرات قیمتی در حالی رخ داد که اختلاف بین متوسط نرخ دولتی ارز و متوسط نرخ ارز بازار از سال ۸۱ تا سال ۸۹ حدودا بین ۵ تا ۱۰ تومان بود، ولی از مهرماه ۱۳۸۹ اختلاف بین این دو نرخ به حدود ۵۰ تومان رسید.
از این تاریخ (مهر ۸۹) تا شهریور سال بعد، همچنان نرخ غیر‌رسمی فاصله بیشتری از نرخ رسمی ارز گرفت، ولی همچنان شکاف محدود بود و تغییرات قیمت‌ها نیز در حدی نبود که بتوان آن را «شوک ارزی» نام گذاشت. به این ترتیب، سرآغاز شوک‌های ارزی را باید از شهریور ۹۰ دانست. در این ماه متوسط نرخ رسمی دلار به ۱۰۶۳ تومان و متوسط نرخ غیررسمی این ارز به ۱۲۳۳ تومان رسید و برای اولین بار در طول یک دهه، فاصله بین نرخ رسمی و غیررسمی بیش از ۱۰۰ تومان شد و شکاف بین نرخ رسمی دلار و دلار بازار نیز از ۵ درصد در مهر ۸۹ به ۱۴ درصد در شهریور ۹۰ افزایش پیدا کرد. در نتیجه پس از گذشت تقریبا یک دهه از سیستم تک نرخی، از شهریور۹۰ نظام ارزی کشور عملا دو نرخی شد. این وقایع، پس از این رخ داد که در نیمه نخست سال ۱۳۹۰، موج جدیدی از تحریم‌ها علیه اقتصاد ایران تصویب شد که دو حوزه نفت و سیستم بانکی ایران را هدف قرار داده بود و در نتیجه، هم درآمدهای ارزی کشور را محدود می‌کرد و هم ورود و خروج ارز به ایران را دچار مشکل ساخته بود.
رفتار بانک مرکزی در قبال ایجاد شکاف ارزی نیز قابل توجه بود. به‌عنوان مثال، طی پاییز سال ۱۳۹۰، هر گاه بانک مرکزی اقدام به افزایش ملایم نرخ رسمی خود برای کاهش شکاف ارزی می‌کرد، واکنش بازار تندتر بود و نرخ آزاد ارز، با شدت بیشتری رشد می‌کرد. به‌عنوان مثال، در بازه زمانی یک‌ماهه دی‌ماه ۱۳۹۰، بانک مرکزی مجموعا متوسط نرخ ارز رسمی خود را ۲٫۵ درصد افزایش داد، در حالی که در همین ماه، نرخ بازار ۱۸ درصد دیگر به طور متوسط بالا رفت تا شکاف بین نرخ رسمی و غیررسمی به بیش از ۵۰۰ تومان برسد و فاصله این دو نرخ، حدود ۳۰ درصد شود.

دلار ۱۲۲۶ تومانی
بانک مرکزی در بهمن ماه سال۱۳۹۰ با شیب تندتری نسبت به ماه‌های پیش از آن نرخ رسمی دلار را تعدیل کرد. در این ماه متوسط نرخ رسمی دلار با حدود ۸ درصد افزایش نسبت به دی ماه، به ۱۲۰۳ تومان رسید. با این وجود بانک مرکزی در ادامه این روند قیمت‌گذاری را در پیش نگرفت. یکی از مهم‌ترین روزها در این روند، ۸ بهمن ماه ۱۳۹۰ بود که پس از اینکه بانک مرکزی نرخ رسمی خود را ۱۲۲۶ تومان تعیین کرد، نرخ آزاد دلار با ۱۸۰ تومان افزایش به ۱۷۸۰ تومان رسید. از این تاریخ نرخ رسمی بانک مرکزی (ارز مرجع) به مدت ۱۷ ماه بدون تغییر ماند تا نرخ مرجع و نرخ ۱۲۲۶ تومانی، معنای یکسانی پیدا کنند. از بهمن سال ۱۳۹۰ تا شهریور سال ۱۳۹۱، با وجود ثبات نرخ رسمی، نرخ آزاد دلار حدود ۴۴ درصد افزایش یافت و از ۱۶۱۱ تومان به ۲۳۲۱ تومان رسید. عدم تعدیل نرخ رسمی دلار همزمان با افزایش قیمت آزاد دلار در این بازه زمانی موجب شد اختلاف نرخ رسمی دلار و نرخ آزاد به بیش از یک هزار تومان برسد و شکاف این دو نرخ درانتهای شهریور ۹۱ تقریبا معادل با ۴۷ درصد شود.

تعریف یک نرخ جدید
بانک مرکزی در ۴ مهر ماه ۱۳۹۱ اقدام به تاسیس مرکز مبادلات ارزی کرد تا به سیستم دو نرخی قبلی (نرخ ارز مرجع و نرخ دلار در بازار آزاد) یک نرخ سوم نیز تحت عنوان «دلار مرکز مبادلات» اضافه شود. گفته می‌شد یکی از اهداف تاسیس مرکز مبادلات، جلوگیری از سرایت شوک‌های ارزی به قیمت کالای نسبتا ضروری وارداتی است. این کار قرار بود با سهمیه‌بندی ارز محدود موجود و اختصاص آن به کالاهای وارداتی دارای اولویت بیشتر انجام شود.
همچنین، این تصور نیز وجود داشت که با انتقال بخشی از فشار تقاضای خرید دلار از بازار به مرکز مبادلات، حجم معاملات روزانه بازار کم شود و کنترل بازار دلار در مواقع شوک قیمتی نیز ساده‌تر شود؛ اما با وقایع بعد، قیمت دلار پس از تاسیس مرکز مبادلات مسیر متفاوتی را با آنچه تصور می‌شد طی کرد. در حالی که در زمان تاسیس مرکز مبادلات نرخ دلار بازار ۲۵۰۰ تومان بود، قیمت دلار در انتهای مهرماه به بالای ۳۰۰۰ تومان رسید. متوسط نرخ ارز در این ماه نسبت به شهریورماه حدود ۸۰۰ تومان (۳۵ درصد) افزایش یافت. در ماه‌های پایانی سال ۱۳۹۱، نرخ دلار افزایش‌های شدیدتری یافت و به سطوحی رسید که نه قبل از آن تاریخ و نه از آن مقطع به بعد، تجربه نشد. به‌عنوان مثال در ماه‌های پایانی سال متوسط نرخ دلار در بازار آزاد از ۳۵۰۰ تومان نیز فراتر رفت. در برخی از روزهای زمستان ۱۳۹۱، نرخ‌های بالای ۴۰۰۰ تومانی نیز در بازار دیده می‌شد. هر چند این نرخ‌ها به صورت رسمی ثبت نمی‌شد و بعضا، با تعطیلی بازار به مدت چند ساعت یا چند روز نیز همراه می‌شد. این در حالی است که نرخ مرجع دلار، در کل سال ۱۳۹۱ بدون تغییر ماند و روی سطح ۱۲۲۶ تومانی ثابت شده بود. در این مدت، انتقالی تدریجی از ارز مرجع به ارز مبادلاتی صورت می‌گرفت و ارز مرکز مبادلات تقاضای ارزی مورد نظر بانک مرکزی را تامین می‌کرد.

مسیر جدید ارزی از خرداد ۹۲
با برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در خرداد ۹۲ و آغاز به کار دولت یازدهم، در اولین گام نرخ ارز مرجع حذف شد و نرخ ارز مرکز مبادلات به‌عنوان نرخ واحد ارز کشور معرفی شد. مشخصه اصلی دوره جدید ارز، کاهش سطح قیمتی دلار از یکسو و کاهش شدت نوسان‌ها از سوی دیگر بود. دو موضوع به تقویت این مشخصه‌ها کمک می‌کرد: بهبود انتظارات نسبت به آینده در بین فعالان اقتصادی و بهبود درآمدهای ارزی کشور. همچنین بانک مرکزی نیز که حالا فقط یک نرخ رسمی یعنی دلار مرکز مبادلات را در اختیار خود داشت، تلاش کرد با افزایش سرعت تعدیل نرخ، به سمت نزدیک کردن نرخ‌های رسمی و غیررسمی و در نتیجه، کاهش شکاف قیمت‌های ارز، گام بردارد. متوسط قیمت دلار در بازار آزاد در فروردین ماه ۱۳۹۲ معادل ۳۵۰۳ تومان و در اسفندماه این سال معادل ۳۰۲۶ تومان بود. نرخ رسمی دلار نیز در این یک سال از ۱۲۲۶ تومان (نرخ مرجع) در فروردین ماه به ۲۴۹۵ تومان در انتهای سال (متوسط نرخ مبادلاتی اسفند) افزایش یافت تا شکاف بین نرخ‌های رسمی و غیررسمی ارز در کشور، از حدود ۶۵ درصد به حدود ۱۷ درصد کاهش یابد. یکی از مهم‌ترین تحولات سال ۱۳۹۲ که بر بازار ارز اثرگذار بود، مذاکرات دیپلماتیک ایران با طرف‌های غربی بود که حول مسائل هسته‌ای کشور و رفع تحریم‌ها انجام می‌شد. این مذاکرات، در نهایت در اواخر پاییز سال گذشته به توافق‌نامه ژنو منجر شد که بر اساس آن، قرار بود طی ۶ ماه ایران و کشورهای غربی، اقداماتی را برای نشان دادن مسالمت‌آمیز بودن برنامه‌ هسته‌ای ایران و همچنین لغو تحریم‌ها انجام دهند. این مذاکرات و توافق‌نامه ژنو، نقش زیادی در بهبود انتظارات نسبت به آینده قیمت ارز و ثبات در این بازار داشت.
البته در صورتی که نرخ مرکز مبادلات در ابتدای سال به‌عنوان مبنا در نظر گرفته شود، میزان تعدیل این شکاف متفاوت خواهد بود. در اولین روز کاری سال ۱۳۹۲ نرخ دلار مرکز مبادلات حدود ۲۴۵۹ تومان و در آخرین روز سال نیز حدود ۲۵۰۲ تومان بود. به‌عبارت دیگر، در کل در این سال، نرخ دلار مرکز مبادلات حدود ۴۳ تومان افزایش یافت که ترکیب این موضوع با کاهش حدودا ۵۰۰ تومانی نرخ رسمی در این بازه، به تعدیل قابل توجه شکاف ارزی بین نرخ‌های رسمی و غیررسمی در سال ۱۳۹۲ منجر شد.

شکاف در نیمه اول سال جاری
در بهار سال جاری به دلیل بالا رفتن نرخ ارز بازار با نزدیک شدن به روزهای پایانی مهلت
۶ ماهه توافق‌نامه ژنو، اختلاف بین نرخ رسمی دلار و نرخ غیررسمی آن، افزایش پیدا کرد. شاخص بازار ارز پس از اینکه در نیمه دوم سال ۹۲ در بازه۲۹۰۰ تومان تا ۳۱۰۰ تومان قرار گرفت، در اواسط فروردین ماه سال ۹۳ به نرخ‌های بالای ۳۱۰۰ تومان صعود کرد و در اردیبهشت‌ماه و خردادماه در سطوح بالای ۳۲۰۰ تومان قرار داشت. در این میان بانک مرکزی بعد از اینکه نرخ رسمی دلار را در سه روز ابتدایی کاری سال جاری ۳۰ تومان افزایش داد، در روزهای بعد و تا پایان اردیبهشت‌ماه نرخ رسمی تنها ۱۵ تومان افزایش یافت. متوسط قیمت دلار در اردیبهشت‌ماه سال جاری نسبت به اسفندماه سال گذشته، ۲۷۰ تومان بالاتر بود، در حالی که افزایش نرخ رسمی دلار در این بازه، حدود ۵۷ تومان بود. این موضوع منجر به این شد که شکاف ارز از اسفند تا اردیبهشت، از حدود ۱۷ درصد به حدود ۲۲ درصد افزایش یابد.
با تمدید مذاکرات برای یک دوره ۶ ماهه دیگر در تیرماه، فاصله تا انتهای مردادماه در مسیر کاهشی قرار گرفت. نرخ رسمی دلار نیز که در بهار به دلیل نوسان‌های بازار آزاد، نسبتا به صورت محافظه‌کارانه تعدیل می‌شد، در دو ماه ابتدایی تابستان و با ثبات بازار آزاد، با سرعت بیشتری افزایش یافت. با کاهش سطح قیمتی دلار بازار به حدود ۳۱۰۰ تا ۳۱۵۰ تومان و افزایش نرخ رسمی دلار به حدود ۲۵۸۲ تومان در مردادماه، شکاف ارزی نیز به حدود ۶۰۰ تومان (کمتر از ۱۵ درصد) کاهش یافت.

نرخ رسمی دلار مجموعا در تیرماه
۵۱ تومان و در مردادماه ۴۰ تومان افزایش پیدا کرد. پس از پایان مذاکرات وین ۶ در تیرماه و تمدید مذاکرات، روند کاهشی فاصله دو نرخ در مردادماه نیز ادامه یافت؛ اما با آغاز شهریورماه نرخ دلار بازار با افزایش تقاضا بالا رفت و تحت تاثیر این موضوع روند تعدیل نرخ رسمی از سوی بانک مرکزی با شیب ملایم‌تری دنبال شد.
به گزارش دنیای اقتصاد، نرخ رسمی دلار در شهریورماه تنها ۸ تومان افزایش پیدا کرد. این در حالی است که محدوده تغییرات قیمتی دلار در این ماه نسبت به دو ماه ابتدایی تابستان یک سطح بالاتر آمد و به ۳۱۵۰ تومان تا ۳۲۰۰ تومان رسید. به این ترتیب پس از اینکه شکاف بین نرخ دولتی ارز و نرخ غیر‌رسمی، در سه ماه متوالی کاهش یافته بود، در آخرین ماه تابستان فاصله بین دو نرخ تا حدی افزایش پیدا کرد و شکاف نرخ دولتی و غیردولتی ارز در انتهای شهریورماه به ۱۶٫۲درصد رسید.
فاصله بین نرخ رسمی و غیر‌رسمی در اولین ماه پاییز نیز بیشتر شد. در این ماه قیمت دلار از ۳۱۹۵ تومان در ابتدای ماه به ۳۲۳۰ تومان در انتهای ماه افزایش پیدا کرد. در این بین نرخ رسمی دلار تنها ۵ تومان افزایش قیمت را تجربه کرد و از ۲۶۶۵ تومان به ۲۶۷۰ تومان رسید. به این ترتیب شکاف بین دو نرخ رسمی و غیررسمی در این ماه یک درصد نسبت به ماه انتهایی تابستان بالا رفت و از ۱۶٫۲ درصد به ۱۷٫۳ درصد افزایش پیدا کرد. با وجود ثبت شکاف ۱۷٫۳ درصدی در انتهای اولین ماه پاییز، فاصله بین نرخ رسمی و غیر‌رسمی در برخی از روزهای مهرماه به بالای ۱۸ درصد نیز رسید. به‌عنوان مثال در تاریخ ۶ مهر با عبور نرخ دلار بازار از ۳۲۶۵ تومان شکاف بین این دو نرخ به ۱۸٫۳ درصد بالا رفت. با وجود کاهش دلار در ابتدای آبان‌ماه، ادامه روند افزایشی شکاف در دو ماه انتهایی سال جاری می‌تواند زمینه‌ای برای ایجاد رانت و بالا رفتن تقاضا برای سفته‌بازی شود

 ادامه مذاکرات هسته ای منجر به کاهش قیمت دلار در بازار آزاد شده است.
فریده عنایتی: طی روزهای گذشته بهای دلار در بازارتهران روند نزولی را پیش گرفته است. گزارش های میدانی از بازارنشان می دهد از ابتدای مذاکرات ظریف در نیویورک و بخصوص پس از ملاقات وزیرامور خارجه ایران و امریکا، قیمت دلار حدود ۲۵ تومان در بازار به نسبت هفته گذشته کاهش داشته است.

پیش بینی ها نشان می دهد طی روزهای آینده هم گمانه هایی در مورد ادامه کاهش قیمت دلار وجود دارد. در صورتی که روند مذاکرات ایران و کشورهای غربی حتی در همین سطح باقی بماند، بازهم امکان کاهش قیمت دلار وجود دارد. چراکه بازار تنها نگران روزهای است که به دلایل مختلف مسیر مذاکرات متوقف شود.

کاهش قیمت دلار در ابتدای هفته جاری در شرایطی رخ داد که هفته گذشته بهای دلار طی دو روز ۱۰ تومان افزایش یافته بود و قیمت ها از ۳هزار و ۱۹۰ تومان به ۳هزار و ۲۰۰ تومان رسید. این رشد قیمت نیز منجر به افزایش ۱۰۰ تومانی قیمت دلار در قیاس با ابتدای شهریور ماه شد. هفته گذشته اوج گیری سفرهای تابستانی به عنوان دلیل رشد قیمت ها عنوان می شد. به هرحال، دلالان این بازار علاقه زیادی برای فروختن ارز بالای ۳۲۰۰ تومان و شکستن سطح مقاومتی دارند. به همین دلیل هم آنها، متهم ردیف اول افزایش قیمت دلار در کشور به حساب می آیند.

البته با این حال، بعضی دیگر از فعالان این بخش، معتقدند که دلار در هفته جاری، همچنان بالای ۳۲۰۰ تومان فروخته خواهد شد. اما از طرف دیگر، عده ای هم شروع ماه مهر را عامل کاهش قیمت و فاصله گرفتن دلار با سطح مقاومتی فعلی می دانند. چرا که با شروع فصل مدرسه ها، بند و بساط سفر هم برچیده می شود و بازار ارز آرام می گیرد.

همین طور هم موعد سومین قسط از دور دوم آزاد سازی دارایی های بلوکه شده ایران، یعنی ۴۰۰ میلیون دلار سر رسیده است که خود همین موضوع می تواند، عاملی برای کاهش قیمت دلار در بازار کشور باشد. اما به هرحال، در هفته گذشته، دلار نتوانست در برابر ۳۲۰۰ تومان مقاومت کند.

براساس گزارش های منتشر شده، در بازار جهانی هم، دلار آمریکا ۹ هفته ای می شود که همین طور روند صعودی در پیش گرفته. روندی که گفته می شود طولانی‌ترین روند صعود این ارز در ۱۷ سال گذشته بوده است. آخرین بار دلار بین دسامبر سال ۱۹۹۶ تا فوریه سال ۱۹۹۷ شاهد صعود ۹ هفته ای بود.
به هرحال، صعود دلار تقاضای جهانی برای سهام و اوراق قرضه آمریکایی را تقویت کرده و سرمایه گذاران به سوی اقتصاد رو به احیای این کشور باز گشته اند. چرا که سرمایه گذاری با آینده نگری سود های آنچنانی، همیشه و در هرزمانی برای سرمایه گذاران، جذاب بوده است. البته به همین نسبت که دلار جذاب شده است، طلا از چشم سرمایه گذاران افتاده است و به این ترتیب، آنها به سوی اوراق خرانه امریکا رهسپار شده اند.

به طوری که طبق آمار موسسه EPFR Global، از ابتدای امسال تا ۱۰ سپتامبر سرمایه گذاران ۱۱۱٫۶ میلیارد دلار در سهام و اوراق خزانه سرمایه گذاری کردند که در مقایسه با ۸۹٫۴ میلیارد دلار در مدت مشابه سال گذشته افزایش قابل ملاحظه ای نشان می‌دهد.

در روزهای اخیر همزمان با افت تدریجی و نسبی قیمت، بازار ارز شاهد حضور بیشتر «توریست‌های خارجی» و تقاضای این افراد برای تبدیل ارز خود به ریال بوده است.

روزنامه دنیای اقتصاد: در روزهای اخیر همزمان با افت تدریجی و نسبی قیمت، بازار ارز شاهد حضور بیشتر «توریست‌های خارجی» و تقاضای این افراد برای تبدیل ارز خود به ریال بوده است. این موضوع از یکسو بیانگر افزایش عرضه ارز در بازار است و از سوی دیگر، از تقویت اعتبار ریال به دنبال ثبات اخیر در روند قیمت‌ها حکایت دارد.

این در حالی است که در سال‌های گذشته و با نوسان‌های شدید، جهشی و غیرقابل پیش‌بینی ارز، به میزان زیادی از اعتبار ریال کاسته شد و نگرانی‌هایی نسبت به «دلاری» شدن اقتصاد کشور مطرح می‌شد؛ به‌طوری که حتی شهروندان داخلی نیز به‌تدریج تمایل بیشتری برای استفاده از «دلار» در معاملات خود نشان می‌دادند و وضعیت هشدارآمیزی در اقتصاد ایجاد شده بود.

البته کارشناسان معتقدند این وضعیت که به دنبال نوسان‌های شدید ارزی رخ داد، بیش از هر چیز در نتیجه تورم بالای سال‌های ماقبل بود که به دلیل عدم تعدیل نرخ ارز با تورم، زمینه‌های یک شوک در آینده را در بازار ارز به وجود آورده بود. بر همین اساس، در حال حاضر نیز کارشناسان معتقدند در هدایت مسیر آینده نرخ ارز، ضرورت تناسب و تعدیل قیمت با تورم باید مورد ملاحظه قرار بگیرد.

روز گذشته قیمت خرید دلار به زیر سطح ۳۱۰۰ تومان رسید، در حالی که نرخ فروش با ۵ تومان کاهش به ۳۱۰۵ تومان رسید. البته در بازار دیروز فعالان غیررسمی دلار را با قیمت‌های پایین‌تر از ۳۱۰۰ تومان به فروش می‌رساندند، ولی تابلوی صرافی‌ها شاهد نرخ‌های پایین‌تر از این سطح نبود.

با رسیدن قیمت دلار به ۳۱۰۵ تومان، پرسش بازار و فعالان این است که آیا بار دیگر بازار در مقابل کاهش قیمت به زیر ۳۱۰۰ تومان مقاومت خواهد کرد یا در روزهای آینده شاهد کاهش قیمت و عبور آن به سمت کانال قیمتی زیر ۳۱۰۰ تومان خواهیم بود؟ تعدادی از فعالان بازار اعتقاد دارند روند کاهشی قیمت دلار در روزهای آینده ادامه پیدا خواهد کرد و قیمت دلار به زیر ۳۱۰۰ تومان (سطح حمایتی) خواهد آمد، اما گروهی دیگر از فعالان همچنان باور دارند در شهریورماه شاهد افزایش تقاضا خواهیم بود و به تبع این افزایش تقاضا، قیمت دلار صعودی خواهد شد.

قیمت دلار در هفته ای که سپری شد روزهای آرامی را پشت سر گذاشت.

پس از به پایان رسیدن آخرین دور مذاکرات ایران با ۱+۵ در وین قرار شد مبلغ ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار از دارایی‌های مسدود شده جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور را ظرف چهار ماه آزاد شود.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین با توافق صورت گرفته در وین ۶ در رابطه با آزادسازی بخشی از دارایی های ایران قیمت دلار در هفته ای که سپری شد روزهای آرامی را پشت سر گذاشت.

بر این اساس قیمت دلار به طور میانگین در سطخ ۳۱۳۰ تومان به فروش رفت تا دیگر از پروازهای خبرساز قیمت دلار چندان خبری نباشد تا  بازار ارز روزهای آرامی را تجربه کرده باشد.

البته ثبات قیمت دلار در حالی از سوی کارشناسان پیش بینی می شود که برخی دیگر از تحلیل گران بازار اعتقاد دارند با رسیدن پایان ماه مبارک رمضان و سفرهای خارجی برخی از شهروندان قاعدتا تقاضا برای خرید ارز افزایش پیدا خواهد کرد و همین موضوع ممکن است تا حدی بر قیمت دلار اثر گذار باشد.

به گزارش گروه خبری فرانشرقیمت دلار که کار خود را در نخستین روز هفته با ۳ هزار و ۱۶۵ تومان آغاز کرده بود، پس از افت ۳۵ تومانی روز یکشنبه به ۳ هزار و ۱۳۰ تومان رسید. این روند نزولی در روز بعد نیز تداوم داشت و قیمت دلار روز دوشنبه ۳ هزار و ۱۰۰ تومان عنوان شد که این نرخ کمترین مقدار در ۷۸ روز پیش از آن بود، اما بازار دیگر کشش افت قیمت دلار را نداشت؛ زیرا روز بعد (سه‌شنبه)، جهت حرکت شاخص بازار ارز، تغییر کرد.

نرخ دلار روز سه‌شنبه با ۱۰ تومان افزایش به ۳ هزار و ۱۱۰ تومان رسید. این پایان ماجرا نبود و نرخ دلار روز چهارشنبه نیز جهش قابل‌توجهی داشت. بر اساس گزارش‌ها در این روز بهای دلار با ۳۵ تومان افزایش، با نرخ ۳ هزار و ۱۴۵ تومان روی تابلو صرافی‌ها ثبت شد. بهای دلار در آخرین روز هفته تغییری نداشت و با همان قیمت چهارشنبه به کار خود پایان داد. کارشناسان و فعالان بازار، مهم‌ترین عامل کاهش نرخ دلار را در روزهای ابتدایی هفته گذشته، «خوش‌بینی به مذاکرات ایران و ۱+۵» و «شروع ماه رمضان» عنوان کرده بودند. این خوش‌بینی از سوی متقاضیان دلار باعث شد که کاهش بیشتر قیمت در روزهای آتی پیش‌بینی شود و خرید برخی از معامله‌گران به تعویق بیفتد.

اکثر کارشناسان معتقدند که اگر مذاکرات وین ۶ به نتیجه برسد، قیمت دلار با افت مواجه خواهد شد، اما برآوردها از میزان این کاهش متفاوت است. البته باید عنوان کرد که در اواخر هفته گذشته، صحبت‌های وزیر امور خارجه آمریکا درخصوص مذاکرات هسته‌ای نیز بر قیمت‌ها اثرگذار شد و به مذاق بازار خوش نیامد تا نرخ آزاد ارز با کمی افزایش روبه‌رو شود. با این وجود به نظر می‌رسد که بازار هنوز به آینده مذاکرات امیدوار است و مهم‌ترین عاملی که نرخ ارز را هفته آینده تحت‌تاثیر قرار خواهد داد، اخبار مثبت و منفی از این مذاکرات خواهد بود.

از سوی دیگر، شواهد حاکی از آن است که تقاضای بازار با شروع تابستان کاهش قابل‌توجهی داشته است.

برخی از کارشناسان عنوان می‌کنند که در این فصل، میزان تقاضای بخش تولید به «دلیل تعطیلات فصلی» کاهش یافته است. به گفته کارشناسان این افت تقاضا در انتهای فصل تابستان، جبران خواهد شد.

به گزارش دنیای اقتصاد، علاوه‌بر این، با شروع ماه رمضان، تقاضا برای سفرهای خارجی و به تبع آن خرید دلار آزاد کاهش یافته است. در روز‌هایی که تقاضای بازار آزاد، کاهش یافته، عرضه در این بازار روند با ثباتی دارد و افزایش صادرات نفتی و غیر‌نفتی نسبت به ماه‌های گذشته باعث شده که روند تزریق ارز با کاهش مواجه نشود.

نرخ سکه و طلا نیز در هفته گذشته، رفتاری مشابه قیمت دلار آزاد داشت.

بر اساس گزارش‌ها سکه بهار آزادی روز شنبه هفته گذشته ۹۶۴ هزار تومان معامله شد. کاهش قیمت دلار در سه روز ابتدایی هفته، باعث شد که قیمت سکه نیز تا ۹۴۰ هزار تومان کاهش یابد، اما روز سه‌شنبه با تغییر جهت قیمت دلار، بهای سکه نیز افزایش یافت به ۹۷۵ هزار تومان رسید. بهای سکه در پایان هفته با کمی افت قیمت، به کمتر از ۹۶۰ هزار تومان رسید.

نگاه اول خوش‌بینانه است و مطرح‌کنندگان آن معتقدند فروش نفت در ماه‌های اخیر افزایش یافته و وصول درآمدهای ارزی هم آسان‌تر شده است…

در حال حاضر پنج قسط از دارایی‌های بلوکه شده ایران آزاد شده و کانال ورودی ارز به بازار تقویت شده است. آنها به افزایش صادرات پتروشیمی و ورود تدریجی ارز حاصل از آن به بازار آزاد هم اشاره می‌کنند و می‌گویند: این اتفاقات بر تقویت عرضه اثر گذاشته است. استدلال دیگر آنها به خبرهای مثبت از وین و مساعد بودن آینده مذاکرات برمی‌گردد. در روزهای اخیر انتشار اخبار درخواست آمریکا از ایران برای کمک به حل بحران عراق و همکاری این دو کشور در این زمینه، باعث شده خوش‌بینی به نتیجه بخش بودن مذاکرات هسته‌ای هم افزایش یابد و این خوش‌بینی فشار بر بازار برای کاهش قیمت دلار را افزایش داده است. مجموعه این مسائل باعث شده این دسته از تحلیلگران روند بازار را در آینده «کاهشی» پیش‌بینی کنند و کاهش قیمت‌های اخیر را طبیعی بدانند.

دسته دوم تحلیلگران که نگاه بدبینانه‌ای به کاهش قیمت‌ها در بازار آزاد ارز دارند، استدلال می‌کنند این کاهش قیمت‌ها ریشه در عامل انتظاری دارد و هنوز گشایش‌های اقتصادی که بتواند ریال را در برابر دلار تقویت کند، حاصل نشده و کاهش اخیر در قیمت‌ها به نوعی تصنعی است. به اعتقاد آنها عده‌ای از معامله‌گران بازار، با استفاده از جو روانی حاکم بر بازار قیمت‌ها را کاهش داده‌اند و می‌خواهند در این قیمت‌های پایین خرید کنند. پیش‌بینی آنها این است که بعد از ماه رمضان و آغاز سفرهای تابستانی تقاضا در بازار افزایش خواهد یافت. از طرفی هم به صورت سنتی، شهریورماه زمان آغاز ثبت سفارش‌ها و بازگشت تقاضاهای عمده به بازار است. ضمن اینکه ممکن است انتظارات خوش‌بینانه شکل گرفته از مذاکرات هسته‌ای آنگونه که وجود دارد، تحقق نیابد. مجموعه این عوامل ممکن است باعث شود در آینده دلار به سطوح قیمتی قبل از کاهش اخیر در قیمت‌ها برگردد. کسانی که با نرخ پایین خرید کرده‌اند، در موقعیت افزایش قیمت تلاش خواهند کرد که نوسان‌گیری کنند. آنها در توضیح دیدگاه خود، به افزایش قیمت خرید‌و‌‌فروش در روز گذشته و بازگشت نا‌اطمینانی به بازار اشاره می‌کنند. استدلال گروه دوم، زمانی مهم‌تر می‌شود که روز گذشته قیمت دلار در حالی که به ۳۱۹۰ تومان رسید، نتوانست در این قیمت مقاومت کند و در ساعات پایانی معاملات به همان سطح ۳۲۰۰ تومان بازگشت.

از ۲۵ خرداد ۹۲ تا خرداد ۹۳، قیمت دلار، نوسان زیادی نداشته است. البته کاهش داشته ولی هیچ وقت دلار به قیمت ۳۶۰۰ تومانی که یک روز قبل از انتخابات دوره یازدهم ریاست جمهوری در بازار آزاد به فروش می رسید، برنگشت.
فریده عنایتی: همین دوسال پیش، چهارراه استامبول تا میدان فردوسی و سر خیابان منوچهری ارز و قیمت های لحظه به لحظه ایش غوغا می کرد. هر رهگذری که عبور می کرد، برای خنده هم که شده قیمت دلار را از دلارفروشان کنار خیابان می پرسید. دلارفروشان هم که کار و کاسبی شان سکه شده بود، با خنده جواب می دادند: «الان یا الان؟!»

همین خنده و شوخی ها کمی بعد جدی شد و کار به آتش زدن چند صرافی، کشیک ماشین های نیروی انتظامی در میدان فردوسی و جمع کردن دلار فروشان کنار خیابان کشید. ولی باز هم نوسان های قیمت دلار وجود داشت فقط هیجانش کم شده بود. به طوری که قیمت دلار در فاصله سال ۹۰ تا ۹۲، بیش از دوبرابر شد. جک ها و لطیفه هایی زیادی برای آن دوره بازار ارز ساخته شد. طنز های تلخی از اینکه «اگر صبح، موقع سرکار رفتن یه دلار بخری و بعد از ظهر، زمان برگشتن به خونه بفروشی، نه تنها اون روز هیچ خرجی نکردی، بلکه سود هم می کنی.»

اما حالا دیگر خبری از آن نوسان لحظه ای قیمت ارز نیست. از ۲۵ خرداد ۹۲ تا خرداد ۹۳، قیمت دلار، نوسان زیادی نداشته است. البته کاهش داشته ولی هیچ وقت دلار به قیمت ۳۶۰۰ تومانی که یک روز قبل از انتخابات دوره یازدهم ریاست جمهوری در بازار آزاد به فروش می رسید، برنگشت. بعد از آن روز، روند قیمت دلار در بازار آزاد، در شهریور سال گذشته در پایین تر حد خود یعنی ۲۸۷۰ تومان به فروش رسید. به این ترتیب، فاصله نرخ ارز در بازار آزاد و مبادله ای کاهش پیدا کرد. تا چند ماه قیمت دلار در ۲۹۰۰ باقی ماند اما با شروع سال جدید، باز هم به کانال ۳۰۰۰ تومان و الان هم به ۳۲۰۰ تومان رسید. با این حال به گفته کارشناسان، نوسان روزانه قیمت دلار در دولت یازدهم نصف شد. خیلی ها از این موضوع به عنوان برگشت آرامش به بازار ارز یاد می کنند.

به گفته فرشاد مومنی، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، نوسانات قیمت ارز در دولت دهم، آسیبی جدی به رفاه عمومی وارد ساخت. اما به اعتقاد او، دولت جدید هم موضع مطلوبی در این بخش اتخاذ نکرده است.

مومنی می گوید: «دولت یازدهم تنش زدایی هایی را انجام داد ولی واکنش بانک مرکزی در برابر کاهش قیمت ارز این بود که اگر کاهش دلار تا حد زیاد و غیر قابل انتظاری ادامه یابد، برای دولت قابل تحمل نیست و روند منطقی خردورزانه بازگشت نرخ دلار به سال‌های قبل از دولت نهم بی‌فایده است. این مواضع نشان می دهد که دولت حد خاصی را برای کاهش نرخ دلار قائل است.»

علاوه بر این، با اینکه دولت یازدهم اعلام کرده بود، ارز را تک نرخی می کند، اما هنوز خبری از این جریان نیست در حالی که این اقدام می تواند ثبات زیادی را در فضای اقتصادی و سرمایه گذاری کشور ایجاد کند. به هرحال، صحبت های بهارستان نشین ها و پیش بینی بانک مرکزی، حاکی از تک نرخی شدن قیمت ارز در نیمه دوم سال ۹۳ دارد.

البته علاوه بر تک نرخی شدن ارز، اینکه این نرخ روی چند تومان تثبیت شود هم موضوع مهمی است. به گفته کارشناسان، در صورتی که دولت بخواهد قیمت دلار را در محدوده ۲۶۵۰ تومان تک نرخی اعلام کند، می توان عنوان کرد تک نرخی شدن ارز اقدام مطلوبی است در غیر این صورت به نظر راهکار مناسبی نمی آید. با این حال، تک نرخی شدن ارز، حداقل می تواند از رانت خواری های اقتصادی جلوگیری کند.

روز گذشته بازار ارز نسبت به چند روز اخیر آرام‌تر بود. نرخ دلار در ساعات اولیه روز گذشته صعودی بود.

هنوز از یادها نرفته است که محمود احمدی نژاد با بازار ارز و دلار چه کرد و چگونه در عرض چند ماه دلار ۹۰۰ تومانی به مرز ۴۰۰۰ تومان رسید.سیاست های غلط پولی و مالی  در زمان حیات دولت دهم اما نه تنها با عث نوسنات دائمی بازار ارز شد بلکه سایر بازارهای اقتصادی را نیز تحت تاثیر قرار داد اما با روی کار آمدن دولت یازدهم به نظر می رسید دوران این نوسانات به پایان رسیده است چرا که نرخ ارز روی ۲۹۰۰ تا ۲۹۷۰ تومان ثابت مانده بود.

حالا اما چند روزی است که دلار دوباره مرزهای ۳۰۰۰ تومانی شدن را رد کرده است.

در واقع بازار ارز تهران از آغاز هفته گذشته در مسیر افزایشی قرار گرفت که در نظر کارشناسان علت این امر را باید در عواملی همچون اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها، وضعیت منفی بازارهای موازی ارز مانند بورس و مسکن و افزایش تقاضا جست‌وجو کرد. درحال حاضر فعالان بازار پیش‌بینی دقیق و قاطعی از وضعیت نرخ ارز ندارند.

در همین زمینه ۳۰ فروردین ۱۳۹۳ رئیس‌کل بانک مرکزی اعلام کرده بود: نوسانات موجود در بازار ارز موقتی بوده و انتظار می‌رود شرایط به روال ماه‌های گذشته باز گردد.

ولی‌ا… سیف معتقد است: علائم مثبت ناشی از عملکرد اقتصاد با نوسانات روزهای اخیر در بازار ارز سازگار نیست که این امر می‌تواند ناشی از تاثیر عوامل غیراقتصادی باشد.

وی اظهار کرده: در شرایط عادی بعضی از اخبار و اظهارنظرها که بنابر احتمالات و نه از روی اطلاعات واقعی مطرح می‌شود، می‌تواند آثار کوتاه‌مدت و موقتی بر بازار داشته باشد که البته بلندمدت نخواهد‌بود.

درر هر حال کارشناسان اقتصادی معتقدند، یکی از عوامل تاثیرگذار بر قیمت دلار سیاست بانک مرکزی در بالا بردن نرخ رسمی آن است.

از سوی دیگر، گفته می شود،  یکی دیگر  از عوامل مهم دیگر افزایش قیمت ارز در بازار، افزایش قیمت حامل‌های انرژی در قالب اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌هاست.

این عامل باعث نوعی افزایش انتظاری قیمت‌ها در بازار شده است. عوامل سیاسی هم قاعدتا اثر خود را روی بازار ارز خواهد گذاشت.

عامل دیگر در نوسان نرخ این روزهای ارز اما  گزارش آمانو دبیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است. با وجود اینکه در گزارش آمانو به پایبندی ایران در عمل به تعهداتش در چارچوب توافقنامه ژنو تاکید شده، اما برخی از نکات غیرصریح نیز در این گزارش به چشم می‌خورد.

از عوامل دیگر موثر بر نوسان‌های نرخ ارز دلالانی هستند که معاملات صوری انجام می‌دهند. این دلال‌ها از خبرهای مرتبط و غیرمرتبط ازجمله بحران کریمه برای ایجاد التهاب و افزایش قیمت در بازار استفاده می‌کنند.

این افراد در خیابان فردوسی جمع می‌شوند و به شکل صوری قیمت‌ها را بالا و پایین می‌برند. در این تجمع خرید و فروش ارز برای تحویل در روز آینده انجام می‌شود و درصورتی که نرخ ارز بیش از رقم توافق شده باشد، موجب سودآوری برای خریدار خواهد شد.

به این ترتیب هر چند به نظر می رسد نوسان در بازار ارز کوتاه مدت است اما در هر حال این امر نگرانی هایی را برای مردم ایجاد کرده که باید منتظر ماند و دید وعده های رئیس بانک مرکزی در این خصوص عملی می شود یا خیر؟