این آژانس مستقر در پاریس در آخرین گزارش بازار نفت خود اعلام کرد که تاثیر مجموعه‌ای از رویدادها، قیمت‌های برنت را بالا برده است. آمارهای کمتر از حد انتظار تولید نفت در مکزیک، آمریکا و دریای شمال با کاهش تولید در عراق، الجزایر، نیجریه و ونزوئلا همراه شده است. اختلالات مذکور به همراه تنش ژئوپلیتیکی در عراق و به خصوص در عربستان، تنش‌ها در بازار نفت را تشدید کرده‌اند.

ذخایر نیز همچنان رو به کاهش هستند. ذخایر نفت تجاری سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) در سپتامبر برای نخستین بار در دو سال گذشته به پایین ۳ میلیارد بشکه کاهش پیدا کردند.

به نظر می‌رسد این وضعیت کف قیمتی را در ۶۰ دلار در هر بشکه برای برنت ایجاد کرده و پس از اینکه قیمت‌ها ماه‌ها در محدوده ۵۰ دلار بودند، نرمال جدیدی را به وجود آورده است. اما آژانس بین‌المللی انرژی نگاه محتاطانه‌ای داشته و کف قیمت جدید را قوی نمی‌بیند. نگاهی به عوامل عرضه و تقاضا تایید می‌کند که تعادل بازار در سال ۲۰۱۸ آن طور که برخی تمایل دارند، محکم نیست.

برخی از اختلالات اخیر موقتی هستند. تولید دریای شمال و مکزیک بهبود یافته و عراق نیز تلاش می‌کند تولیدش را به سطح قبلی بازگرداند و صادراتش از میادین جنوبی را برای جبران کاهش صادرات از شمال کشور بالا برده است و توقف تولید مربوط به طوفان هاروی در آمریکا نیز تا حدودی زیادی رفع شده است. تولید لیبی و نیجریه نیز در اکتبر افزایش یافت.

اما خبر مهم‌تر این است که آژانس بین‌المللی انرژی میزان رشد تقاضای مورد پیش‌بینی برای نفت در سال میلادی جاری و آینده را کمتر کرده است. این آژانس نرخ رشد مورد پیش‌بینی برای نفت در سال ۲۰۱۷ را ۵۰ هزار بشکه در روز کاهش داد که ممکن است زیاد به نظر نرسد اما نتیجه کندی اخیر تقاضا است. آژانس اعلام کرده که تقاضا در سه ماهه چهارم سال میلادی جاری احتمالا ۳۱۱ هزار بشکه در روز کمتر از برآورد قبلی خواهد بود. دلایل مختلفی شامل هوای گرمتر در زمستان، تقاضای کمتر در خاورمیانه (عراق و مصر) و تغییرات اندک در نقاط دیگر برای این کندی رشد تقاضا وجود دارد.

بعلاوه قیمت‌های نفت ۲۰ درصد نسبت به دو ماه قبل رشد کرده و به تقاضا لطمه زده است. آژانس بین‌المللی انرژی کشش قیمت تقاضا برای نفت را منفی ۰.۰۴ برآورد کرده یعنی هر ۱۰ درصد افزایش قیمت‌ها به کاهش ۴۰۰ هزار بشکه در روز از تقاضا برای نفت منجر می‌شود (با در نظر گرفتن اینکه مجموع تقاضا حدود ۱۰۰ میلیون بشکه در روز است).

در مجموع آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی تقاضا برای نفت در سال ۲۰۱۸ را ۱۹۰ هزار بشکه در روز کاهش داده است.

کاهش روند رشد تقاضا بازار را با مازاد عرضه در سه ماهه چهارم مواجه کرده و این کندی تقاضا در سال ۲۰۱۸ ادامه پیدا می‌کند. عرضه جهانی به میزان ۰.۶ میلیون بشکه در روز در سه ماهه نخست سال میلادی آینده از تقاضا فراتر رفته و این روند در سه ماهه دوم ادامه پیدا می‌کند و به ۰.۲ میلیون بشکه در روز می‌رسد.

این مازاد عرضه با وجود پیشرفت‌های زیادی که امسال در کاهش ذخایر نفت حاصل شده، پیش می‌آید. مازاد عرضه نشان می‌دهد که روند افزایش ذخایر در چند ماه آینده ازسرگرفته می‌شود و شاید تا اواسط سال ۲۰۱۸ ادامه پیدا کند.

این دورنمای بدبینانه برای بازار نفت، سمپتوم رشد انفجاری شیل آمریکا است که به همراه سایر تولیدکنندگان غیراوپک ۱.۴ میلیون بشکه در روز به عرضه جدید در سال ۲۰۱۸ می‌افزاید. این رقم مبهوت کننده بوده و به اندازه‌ای بزرگ است که رشد تقاضا در سال آینده به سختی با آن برابری خواهد کرد.

آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داد که در نبود عامل ریسک ژئوپلیتیکی، ممکن است نرمال جدید برای قیمت‌های نفت را نبینیم.

آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش سالانه دورنمای انرژی جهان پیش‌بینی‌ها مبنی بر به اوج رسیدن تقاضا برای نفت را رد و استدلال کرد که هر گونه افزایش در خودروهای برقی با رشد قوی تقاضا از سوی سایر بخش‌ها شامل کامیون‌ها، هواپیمایی، حمل و نقل دریایی و پتروشیمی جبران خواهد شد.

بعلاوه آمریکا ظاهرا کشوری خواهد بود که این رشد تقاضا را تامین می‌کند. آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده که انقلاب شیل آمریکا به معنای آن است که مجموع تولید نفت و گاز طبیعی به سطحی افزایش خواهد یافت که ۵۰ درصد بالاتر از هر کشوری خواهد بود که تاکنون موفق شده به آن برسد. افزایش ۸ میلیون بشکه در روز تولید نفت آمریکا در فاصله سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ برابر با بالاترین دوره پایدار رشد تولید نفت از سوی یک کشور در تاریخ بازارهای نفت خواهد بود

به عبارت دیگر انقلاب شیل همچنان راه درازی در پیش دارد و مهم‌تر از همه آمریکا در یک دوره کوتاه، عرضه بیشتری را حتی نسبت به آنچه عربستان در اوج تولید خود اضافه کرده بود، اضافه خواهد کرد.

منبع : ایسنا

جولین لی، استراتژیست نفت در مقاله‌ای در پایگاه خبری بلومبرگ نوشت: شکست گروه تروریستی داعش در عراق بایستی مایه جشن و تجدید حیات ملی می‌شد، اما در عوض این کشور را به آستانه جنگ داخلی کشانده و علاوه بر خسارات انسانی غیرضروری، ممکن است سبب از دست رفتن بیش از نیم میلیون بشکه در روز صادرات نفت شود.

بیرون راندن نیروهای داعش از آخرین سنگرشان در شمال عراق، ارتش عراق را در رویارویی مستقیم با نیروهای وفادار به دولت اقلیم کردستان در میادین نفتی پیرامون کرکوک قرار داده است. اگرچه این میادین نسبت به میادین شمال این کشور نفت کمتری تولید می‌کنند، اما از نظر اقتصادی و استراتژیک برای دولت‌های کردستان و بغداد به یک اندازه اهمیت دارند.

کردها پس از این که خط لوله تحت کنترل بغداد در سال ۲۰۱۴ به دست داعش افتاد، خط لوله خود به مرز ترکیه را ساختند. نیروهای کرد همچنین کنترل مناطق اطراف شهر کرکوک از جمله چند میدان نفتی را پس از این که ارتش عراق در برابر هجوم داعش شکست خورد، به دست گرفتند. اگرچه اقدامات کردها از افتادن این میدان‌ها به دست داعش جلوگیری کرد، اما اکنون بغداد خواهان باز پس گرفتن آنها است.

در حالی که به اندازه کافی تنش وجود داشت، دولت اقلیم کردستان یک همه‌پرسی درباره استقلال برگزار کرد. این همه‌پرسی به منطقه شمالی تحت اداره کردها محدود نبود بلکه شامل منطقه مورد منازعه کرکوک بود و در آن بیش از ۹۲ درصد به خودمختاری رای دادند.

 دولت اقلیم کردستان حدود ۵۶۵ هزار شبکه در روز نفت صادر می‌کند که مشابه میزان صادرات قطر است.

از سوی دیگر، ترکیه تهدید کرده خط لوله‌ای که از کردستان به پایانه نفتی مدیترانه‌ای در سیهان می‌رسد را مسدود می‌کند. طبق آمار بلومبرگ، دولت اقلیم کردستان از ابتدای سال میلادی جاری تاکنون ۱۶۰ میلیون بشکه نفت از طریق ترکیه صادر کرده است. اگرچه جریان نفت در مدت سه هفته پس از برگزاری همه‌پرسی تغییری نکرده، اما ترکیه می‌تواند یک شبه آن را متوقف کند.

حدود یک سوم از این نفت توسط سرمایه‌گذاران خارجی مانند شرکت‌های دی ان او، جنل انرژی و “گلف کی‌استون پترولیوم” تولید می‌شود. شرکت‌های بزرگ‌تر با حمایت‌های سیاسی قوی نیز در این منطقه سرمایه‌گذاری کرده‌اند. گازپروم نفت و روس‌نفت روسیه هر دو مانند شورون برای حضور در پروژه‌های کردستان ابراز علاقه‌ کرده‌اند. نه تنها هرگونه اختلال ممکن است به این شرکت‌ها آسیب بزند، بلکه فعالیت پالایشگاه‌های اروپایی نیز ممکن است مختل شود.

برای بغداد تولید شمالی در خطر خواهد بود. دولت عراق پس از این که خط لوله خود به ترکیه را از دست داد، نفت تولید شده از سوی شرکت نفت شمال را از طریق زیرساخت کردستان ارسال می‌کند. در حالیکه مقامات دولت عراق فروش نفت از سوی دولت اقلیم کردستان را غیرقانونی اعلام کرده‌اند، چاره‌ای به جز استفاده از این خط لوله در مدتی که ساخت یک خط لوله جایگزین طول می‌کشد، ندارند.

کردستان مسلما در موضع بسیار آسیب‌پذیری قرار دارد. این منطقه به شدت به درآمد صادرات نفت متکی است، اما صادرات نفت به ترانزیت از طریق ترکیه کاملا وابسته است و مسیر مناسب دیگری برای انتقال نفت کردستان به بازارهای بین‌المللی وجود ندارد. اما تنها تهدید اقتصادی ترکیه نیست که کردها با آن مواجه هستند. ایران نیز مرزهای خود با منطقه کردستان را بسته است. بغداد پروازها به منطقه کردستان را ممنوع کرده و محدودیت‌های بانکی اعمال کرده است.

به نظر می‌رسد نیروهای عراقی در مرزهای تحت کنترل منطقه کردستان جمع شده‌اند. کردها نیز از ترس حمله احتمالی، ۶۰۰۰ نیروی اضافی برای دفاع از کرکوک اعزام کردند. با این‌همه هیچ یک از این موارد لازم نبود روی دهد. برخلاف همه‌پرسی استقلال در منطقه کاتالونیای اسپانیا، همه‌پرسی کردستان الزام‌آور نبود. هدف این منطقه اعلام استقلال نبود بلکه فراهم کردن زمینه‌ای برای رهبران کرد به منظور مذاکره درباره یک رابطه جدید با بغداد بود.

نویسنده این مقاله بر این باور است فرصتی که با شکست داعش در عراق ایجاد شده، بایستی به عنوان زمینه‌ای برای مذاکرات پیرامون یک ساختار فدرال برای این کشور مورد استفاده قرار گیرد که تمامیت جغرافیایی و جریان‌های نفت را حفظ می‌کند و همزمان شرایطی را برای ورود سرمایه‌ای که به شدت مورد نیاز است، مهیا می‌سازد. با این‌همه مشخص نیست آیا تهدیدات نظامی و سیاسی بالا خواهد گرفت. اگر صادرات کردستان متوقف شود تاثیر آن فراتر از این منطقه خواهد بود. پالایشگاه‌های مدیترانه‌ای برای یافتن نفتی برای جایگزینی سریع با نفت کردستان دشواری خواهند داشت، زیرا نفت جایگزین باید از مسیر بسیار طولانی‌تری حمل شود تا به دست آنها برسد. این جابه‌جایی بازارهای نفت مدیترانه را به شکل اجتناب ناپذیری محدود خواهد کرد و کاهش ذخایر را تسریع می‌کند. در حالی که همه توجه ویژه‌ای به ایران دارند توجه فوری همه از جمله بازار نفت بایستی عراق باشد.

منبع: ایسنا