هیجان و جذابیت وام‌های مسکن مصوب امسال، مدتی طول نکشید که فروکش کرد؛ شروط سخت وام ۸۰ میلیونی که شرایط هر متقاضی را پاسخ نداد و وام ۶۰ میلیونی که به تدریج در حال بایگانی شدن است.

گرچه با هیاهویی که از مدتها قبل برای افزایش وام مسکن و باز شدن دست متقاضیان به پا شده بود به نظر می رسید که شرایط مطلوب تری نسبت به وام قبلی (۳۵ میلیون تومانی) فراهم شده و قدرت خرید را افزایش دهد، اما با وجودتصویب دو وام در سقف های ۸۰ و ۶۰ میلیون تومان اوضاع آنطور که مردم انتظار داشتند پیش نرفت.

شورای پول و اعتبار در حالی پای بانکهای تجاری که سالها بود از پرداخت وام مسکن منع شده بودند را مجدد به اعطای این تسهیلات باز کرد و به آنها اجازه داد تا سقف ۶۰ میلیون تومان به تناسب شرایط جغرافیایی و جمعیتی وام مسکن بپردازند، اما این مصوبه در عمل توقعات را پاسخ نداد هر چند که ظاهرا خوشایند بوده و به نظر می رسید گام های جدی تری برای وام دهی در بخش مسکن برداشته شده است.

این در حالی است که به اذعان مقامات بانک مرکزی بانکها در حال حاضر منابع کافی در اختیار ندارند که بتوانند نسبت به پرداخت وام ۶۰ میلیونی اقدام کنند و باید به مرور زمان با تامین منابع سهمی را هم برای این تسهیلات در نظر بگیرند در عین حال که همتی-رییس شورای هماهنگی بانکها- نیز به صراحت اعلام کرده است که بانکها منابعی برای پرداخت وام ۶۰ میلیونی مسکن ندارند.

اکنون با گذشت حدود سه ماه از تصویب وام ۶۰ میلیونی مسکن می توان گفت که به غیر از بانک مسکن، در هیچ شعبه ای از هیچ بانکی حتی یک فقره هم وام مسکن یافت نمی‌شود و متقاضیان باید همچنان به وام ۳۵ میلیون تومانی مصوب سال ۱۳۹۲ برای خرید خانه اکتفا کنند.

برخی مدیران بانکی عنوان می کنند که نه تنها به شعب بانک مربوطه بلکه به هیچ بانک دیگری هم بخشنامه ای در رابطه با وام ۶۰ میلیونی ابلاغ نشده است. به گفته آنها وقتی که شبکه بانکی در تامین مالی بخش های تولیدی هم با مشکل مواجه است نباید پرداخت وام های خارج از تخصص بانکهای تجاری را توقع داشت.

آنها عنوان می کنند که با اوضاع موجود مالی در بانکها و احتمال افزایش معوقات با پرداخت وام های این چنینی به دلیل اقساط سنگین ، از قبل هم قابل پیش بینی بود که مصوبه وام ۶۰ میلیونی تومانی مسکن نمی تواند به راحتی در بین بانکها پا گرفته و پاسخگوی مردم باشد.

در حالی که بعد از مصوبه اردیبهشت ماه امسال بارها از سوی مدیران بانک مرکزی اعلام شد که شرایط مناسبی برای تسهیلات دهی در بخش مسکن مهیا شده است اخیرا رییس کل بانک مرکزی خیال متقاضیان وام ۶۰ میلیونی را راحت کرد و گفت که “منظور از تصویب وام ۶۰ میلیون تومانی این نبوده که بانکها به یکباره شروع به پرداخت آن کنند”!

سیف توضیح داد که با محدودیت منابع بانکی که در نظام بانکی وجود دارد قابل پیش‌بینی خواهد بود که زمانی طی خواهد شد تا بانک‌ها خود را برای پرداخت چنین وامی آماده کنند. وی البته این را هم گفته که برخی بانکها مقدمات پرداخت وام ۶۰ میلیونی را آماده و آن را آغاز خواهند کرد.

اما در کنار وام ۶۰ میلیون تومانی مختص بانکهای تجاری از سویی دیگر وام ۸۰ میلیون تومانی مسکن در قالب صندوق پس انداز مسکن به تصویب رسید که با وجود شروع ثبت نام برای پرداخت در بانک مسکن، آنقدر شرایط مختلفی برای متقاضی دارد که میزان درخواست آن را به طور قابل ملاحظه ای کاهش می دهد، موضوعی که البته رییس کل بانک مرکزی نیز آن را تایید کرده و اعلام می کند که” پیش‌بینی می‌کردیم وام ۸۰ میلیونی با هجوم مردم مواجه نشد و همه چیز طبق برنامه پیش رفت چرا که با توجه به میزان اقساط و شرایط تعیین شده گروه‌های خاصی می‌توانستند برای دریافت این وام اقدام کنند که در حال انجام است”!

به هر حال شرایط به گونه ای برای دو وام مصوب مسکنی پیش رفته که تاکنون نتوانسته انتظار متقاضیان وام مسکن را بر طرف کند و می توان گفت که وام ۳۵ میلیون تومانی خرید اعطایی بانک مسکن گرچه در مقابل هزینه خرید خانه ارزش قابل توجهی ندارد ولی همچنان در صدر انتخاب مردم قرار دارد. این در حالی است که حتی اگر پرداخت تسهیلات ۶۰ میلیون تومانی در بانکهای تجاری هم آغاز شود سطح اقساط آن آنقدر قابل توجه است که به مانند وام ۸۰ میلیون تومان درخواست کننده زیادی نداشته باشد.

وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: در پروژه مسکن مهر گفته شده بود که واحدهای مسکونی در مکان‌های قابل سکونت و دارای خدمات زیربنایی تامین و احداث شود اما اینطور نشد.

راه اصلی برای اختصاص نوعی تسهیلات بانکی به خریداران مسکن که بتواند لااقل ۵۰درصد از قیمت یک آپارتمان با ویژگی متوسط رو‌به پایین را پوشش دهد، هنوز باز نشده است؛ اما متقاضیان مسکن با هدف بهره‌گیری حداکثری از شرایط حداقلی فراهم‌شده در بانک‌ها، اقدام به گشایش «راه فرعی» کرده‌اند تا در این مسیر، قدرت وام جدید خرید مسکن را به صورت ظاهری برای خرید خود افزایش دهند.

روزنامه دنیای اقتصاد: راه اصلی برای اختصاص نوعی تسهیلات بانکی به خریداران مسکن که بتواند لااقل ۵۰درصد از قیمت یک آپارتمان با ویژگی متوسط رو‌به پایین را پوشش دهد، هنوز باز نشده است؛ اما متقاضیان مسکن با هدف بهره‌گیری حداکثری از شرایط حداقلی فراهم‌شده در بانک‌ها، اقدام به گشایش «راه فرعی» کرده‌اند تا در این مسیر، قدرت وام جدید خرید مسکن را به صورت ظاهری برای خرید خود افزایش دهند.

تسهیلاتی که از ماه گذشته توسط بانک‌مسکن به زوج‌های تازه، برای خرید مسکن پرداخت می‌شود ۶۰میلیون تومان است که با این رقم، حداکثر، ۲۲درصد متوسط قیمت آپارتمان در تهران قابل پوشش است؛ اما بخشی از همین زوج‌ها با پی‌بردن به کارآمدی وام ۶۰میلیونی برای آپارتمان‌های پیر، خرید واحدهای حداکثر ۵۰ متری در نیمه‌جنوبی شهر تهران را تنها انتخاب موثر می‌دانند.

در حال‌حاضر با توجه به کاهش قیمت مسکن، ارزش فروش آپارتمان‌های بالای ۱۰سال ساخت در مناطق جنوبی تهران به مترمربعی کمتر از ۲میلیون تومان و برای واحدهای ۲۰ساله و بیشتر در محله‌هایی از غرب و شرق پایتخت به مترمربعی حداکثر ۵/۳ میلیون تومان رسیده است. به این ترتیب، سقف کنونی وام خرید مسکن -که فعلا به زوج‌هایی که تاریخ عقد آنها از ۱۷دی به بعد است، تعلق می‌گیرد- قابلیت دارد نیمی از قدرت خرید واحدهای سالخورده کوچک‌متراژ در جنوب و حدود ۳۰درصد قدرت‌ خرید همین نوع آپارتمان‌ها در غرب و شرق تهران را تامین کند.

«دنیای‌اقتصاد» پیش‌تر، از افزایش ۴۰درصدی حجم استفاده از تسهیلات جدید خرید مسکن در فرابورس طی یک ماه گذشته خبر داده بود که اکنون مشخص می‌شود افزایش جزئی سقف وام و کاهش قابل‌ملاحظه قیمت مسکن، باعث شده آپارتمان‌های شبه‌کلنگی در بورس خریدوفروش قرار بگیرد.

بخش سالخورده املاک مسکونی تهران در شرایطی به انتخاب اول متقاضیان تبدیل شده که بازار مسکن این کلان‌شهر هم‌اکنون با رسوب شدید واحدهای نوساز مواجه است. قیمت نوسازها حداقل دو برابر واحدهای ۲۰سال ساخت برآورد می‌شود که برای خرید آنها، حداقل به ۱۰۰میلیون تومان تسهیلات بانکی نیاز است.

اگرچه وزیر راه و شهرسازی سعی کرد تا وام خرید مسکن را متناسب با ۵۰ درصد از ارزش ملک، افزایش دهد، اما مبلغ تصویب شده نهایی از سوی بانک مرکزی به عنوان وام خرید مسکن، ۳۵ میلیون تومان برای عموم خریداران و ۵۰ میلیون تومان مختص زوج‌ها اعلام شد.

از سوی دیگر زوج‌ها و همچنین عموم متقاضیان در بازار مسکن علاوه بر بهره‌مندی از وام‌های ۳۵ و
۵۰ میلیون تومانی خرید مسکن، می‌توانند از ۱۰ میلیون تومان وام تعمیرات هم برخوردار شوند؛ با این حساب زوج‌ها با ۶۰ میلیون تومان و مابقی متقاضیان در بازار مسکن با ۴۵ میلیون تومان وام خرید می‌توانند اقدام به خرید کنند. بازه انتخابی واحد مسکونی توسط زوج‌ها و متقاضیان در بازار مسکن بین واحدهای نوساز و چند سال ساخت (حتی واحدهای با عمر بنای ۲۰ سال) است.

ضمن اینکه سقف وام ۶۰ میلیونی برای خانه‌های بالای ۲۵ سال ساخت به ۴۰ میلیون تومان تقلیل پیدا می‌کند و سقف وام ۴۵ میلیونی نیز به ۳۰ میلیون تبدیل می‌شود.

با این تفاسیر به دلیل اینکه زوج‌ها، وام خرید بیشتری نسبت به دیگر متقاضیان بازار مسکن دریافت می‌کنند، شانس بالاتری در تامین درصد بیشتر مبلغ خرید از طریق وام را دارند؛ به‌خصوص اینکه واحد انتخابی‌شان هر چه از عمر بنای بیشتری برخوردار باشد قدرت اثرگذاری وام خرید نیز بیشتر خواهد شد.

در حال حاضر اگر قیمت هر متر مربع یک واحد مسکونی ۶۰ متری با عمر بنایی بین ۱۰ تا ۱۵ سال ساخت متری ۲ میلیون تومان برآورد شود، ۶۰ میلیون تومان وام خریدی که به زوج‌ها تعلق می‌گیرد، ۵۰ درصد از مبلغ خرید واحد مذکور را تامین می‌کند. با این حساب اگر زوج‌ها تصمیم به خرید واحدهای چند سال ساخت داشته باشند به راحتی می‌توانند ۵۰ درصد از مبلغ خرید خود را از این طریق تامین کنند. اگر چه این دو وام خرید به واحدهای ۲۰  سال ساخت هم تعلق می‌گیرد، اما این دسته از واحدها به دلیل عمر بالا ممکن است به عنوان ملک کلنگی معرفی شوند و قیمت املاک کلنگی به دلیل ارزش زمین بیش از قیمت واحدهای نوساز و چند سال ساخت باشد.

به همین خاطر به متقاضیانی که در بازار مسکن ۶۰ میلیون تومان وام خرید در دست دارند، پیشنهاد می‌شود که برای برخورداری از سود بیشتر از وام خرید سراغ واحدهای نوساز و کمتر از ۱۰ سال ساخت نروند تا با بالاترین قیمت فروش روبه‌رو نشوند.»

به این ترتیب «دنیای اقتصاد» قیمت متری تعدادی واحد مسکونی با ارزش ۲ میلیون تومان در مناطق مختلف تهران را بررسی کرده است که مناسب خرید توسط وام‌های ۶۰ میلیون تومانی است. در خیابان هلال‌احمر یک واحد مسکونی نوساز به متراژ ۵۲ متر، متری ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است که قیمت کل ۱۰۹ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برآورد می‌شود و خریدار با کمک وام ۶۰ میلیون تومانی فقط ۴۹ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان، یعنی کمتر از ۵۰ درصد از مبلغ فروش را پرداخت خواهد کرد.

علاوه بر این، فروشنده‌ای قیمت کل واحد ۴۸ متری خود را در خیابان مرتضوی ۱۰۰ میلیون تومان اعلام کرده است. خریداری با پرداخت ۶۰ میلیون تومان وام خرید، ۴۰ میلیون تومان باید بپردازد.

از سوی دیگر در حوالی خیابان قصرالدشت یک واحد مسکونی ۴۳ متری ۱۰ سال ساخت به قیمت ۱۰۱ میلیون تومان به بازار فروش معرفی شده است که وام خرید ۶۰ میلیونی بیش از ۵۰ درصد مبلغ خرید را پوشش می‌دهد.

مالکی قیمت هر متر مربع واحد ۵۳ متری خود را در خیابان نبرد شمالی متری یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان تعیین کرده است. این واحد ۲۰ سال ساخت است. یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان نیز قیمت هر متر مربع واحدی ۸۰ متری ۱۸ سال ساخت در خیابان شمیران نو است.