سال ۹۳ درحالی برای دولت، مجلس و مردم تمام شد که اجرای یک بند از قانون بودجه تقریباً به دغدغه همگانی تبدیل شده بود چراکه براساس بودجه ۹۳ دولت ملزم به اصلاح دهک‌های درآمدی و حذف یارانه گروه های بالای درآمدی بود.

با این مصوبه، سال ۹۳ برای دولت و مردم درحالی آغاز شد که سیاست های جراحی اقتصادی ایران وارد فاز دوم و دور جدید افزایش قیمت ها در بخش حامل های انرژی شد.

در این مرحله از اجرای قانون دولت باید طبق مصوبه مجلس تغییراتی را در فهرست یارانه بگیران اعمال می کرد و همین شد که از دهه آخر فروردین ۹۳ با اطلاعیه سازمان هدفمندی یارانه ها از متقاضایان دریافت یارانه ثبت نام جدید شکل گرفت.

بعد از آنکه ثبت نام به اتمام رسید و نتایج اعلام شد مردم و رسانه ها منتظر برنامه دولت برای پرداخت یارانه نقدی در ماه های آتی بودند چراکه مسؤولان سازمان هدفمندی یارانه‌ها در زمان ثبت‌نام یارانه نقدی در فاز دوم به تسنیم گفته بودند راستی‌آزمایی اطلاعات ثبت‌نامی‌ها از اردیبهشت‌ماه آغاز می‌شود .

هرچند از زمان اعلام این برنامه دولت چند ماه گذشت و خبری از راستی آزمایی نشد ولی در ماه های پایانی سال ۹۳ بود که محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت به رسانه ها اعلام کرد که دولت یازدهم حذف یارانه پردرآمدها را آغاز کرده است!

سخنگوی دولت در همین ارتباط گفته است: “اما باید تأکید کنم که حذف خانوارهای پردرآمد از مدت ها قبل در راستای تبصره ۲۱ قانون بودجه شروع شده اما ضرورت ندارد که رسانه ای شود و در باره آن در رسانه ها گزارش منتشر شود.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی در پاسخ به این سوال که چه گروه هایی برای حذف از یارانه از سوی دولت شناسایی شده اند گفت: نخست کسانی که در خارج از کشور زندگی می کنند و افزایش قیمت ها شامل آنها نمی شود و همچنین کسانی که درآمدهای بالا دارند که از سوی وزارت تعاون و رفاه در حال بررسی است.”

بنابراین دولت یازدهم از سال ۹۳ حذف یارانه دهک های درآمدی را آغاز کرده بود و همانطور که در بالا به آن اشاره شد طبق اعلام سخنگوی دولت در سال جاری هم این رویه ادامه خواهد داشت.

اما باوجود اینکه قبلاً اعلام شده بود دولت در سال جاری قصد حذف یارانه پردرآمدها را دارد و البته مجلسی‌ها در بودجه ۹۴ هم دولت را ملزم کرده اند که یارانه خانوارهای پردرآمد (شناسایی به تشخیص دولت و براساس شرایط اقلیمی، بُعد خانوار و محل سکونت و میزان درآمد) را قطع کند انتشار برخی خبرها و گزارش ها که بیشتر از آنکه جنبه خبری داشته باشد به تشویش اذهان عمومی ختم می شود قابل تامل است.

روز قبل خبری آمد که یارانه ۵ گروه در سکوت خبری و بدون اطلاع رسانی حذف شده است! هر چند این خبر چند ساعت بعد از سوی سخنگوی دولت در رسانه ملی تکذیب شد اما برخی رسانه ها درحالی به این موضوع پرداختند که دولت قبلاً اعلام کرده بود قصد ندارد در این زمینه مدام به اعلام خبرهای مختلف بپردازد.

هدف از این تصمیم دولت هم کاملاً مشخص است چراکه کابینه قصد ندارد با اجرای سیاستی که اتفاقا الزام قانونی دارد و در این مدت همواره مورد نقد بوده که چرا دولت به انجام آن نمی پردازد مدام سخن بگوید تا در جامعه نگرانی ایجاد شود.

هرچند منظور از نگرانی در جامعه این نیست که دولت یارانه دهک های کم درآمد را حذف خواهد کرد چراکه این مورد به دفعات از سوی رئیس دولت و سایر مردان اقتصادی کابینه مورد تاکید قرار گرفته که بنا نیست یارانه کم درآمدها و اقشار متوسط حذف شود.

ولی نکته اینجاست که درحالی برخی رسانه ها به نقد اقدام دولت مبنی بر حذف یارانه پردرآمدها می پردازند که ظاهراً از یاد برده اند ایامی را که مدام از مسئولان سوال می کردند چرا دولت یارانه پردرآمدها را حذف نمی کند؟!

حال که دولت یازدهم عزم خود را برای حذف یارانه دهک های بالای درآمدی جزم کرده است انتظار می رود رسانه هایی که پیش از این روز شمار عدم حذف یارانه گروه های بالای درآمدی را سر لوحه کار خود قرار داده بودند، به جای انتشار خبرهای کهنه و سوخته حاشیه ساز که موجب تشویش اذهان عمومی می شود به دولت در اجرای این بند از قانون کمک کنند.

در حالی که کمیسیون تلفیق مصوب کرده است یارانه افراد با درآمد ۲٫۵ میلیون تومان قطع شود اما بسیاری از کارشناسان عملیاتی شدن چنین مصوبه ای را غیر ممکن می دانند.
در حالی که از ابتدای سال جاری تا کنون مباحث مختلفی مبنی بر اصلاح شیوه پرداخت یارانه نقدی و حذف یارانه ثروتمندان مطرح شده است اعضای کمیسیون تلفیق بودجه ۹۴ در جریان بررسی جزئیات لایحه بودجه مصوب کردند دولت یارانه نقدی خانوار با درآمد بالای ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان را حذف کند.

این مصوبه در شرایطی قرار است در صحن علنی مجلس مورد بررسی قرار بگیرد که منتقدان فراوانی دارد و اظهارات مختلفی مبنی بر عدم اجرایی شدن آن مطرح می شود. اما اساسی ترین نکته ای که در این رابطه مطرح می شود این است که دولت توانایی شناسایی دقیق درآمد افراد و تناسب آن با تعداد اعضای خانواده را ندارد و بر همین اساس چنین طرحی عملیاتی نخواهد شد.

در همین رابطه احمد توکلی نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی حذف خانوارهای با درآمد بیش از ۲٫۵ میلیون تومان از دریافت یارانه نقدی را غیرکارشناسی دانست و گفت: درآمد دو نیم میلیون تومان هر خانوار به تنهایی ملاک مناسبی برای حذف یارانه نقدی نیست.

توکلی درباره مصوبه کمیسیون تلفیق مبنی بر حذف خانوارهای با درآمد بیش از ۲٫۵ میلیون تومان از دریافت یارانه نقدی تاکید کرد موضوع حذف خانوارهای با درآمد بیش از دو و نیم میلیون تومان تاکنون نهایی نشده است.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: به اعتقاد بنده نمی توان برای حذف خانوارها از دریافت یارانه نقدی درآمدی ثابتی در نظر گرفت به دلیل اینکه بطور مثال اگر خانوار ۶ نفره ای در تهران مستاجر باشد دو و نیم میلیون تومان درآمد ماهانه نمی تواند پاسخگوی هزینه های خانوار آنها باشد این در حالی است که درآمد مذکور در شهرستانی مانند بهشهر جوابگو است بنابراین باید این موضوعات لحاظ شود. نباید یارانه نقدی خانواری به ناحق قطع شود بنابراین برای حذف یارانه نقدی خانوارها با درآمد بالا باید ابتدا تعریف جامع، کارشناسی و کاملی ارائه شود.

همچنین مهدی تقوی عضو هیات علمی دانشگاه علامه‌طباطبایی معتقد است که امکان شناسایی درآمدهای بالاتر از ۲٫۵ میلیون تومان وجود ندارد.

تقوی در این رابطه گفت: درست یا غلط بودن این کار مطرح نیست، مهم این است که چگونه می‌خواهد دولت این کار را انجام دهد. براساس آمارهایی که خود دولت ارائه داده است، ۴۰ درصد اقتصاد کشور مالیات نمی‌دهد، ۴۰ درصد مالیات می‌دهد و ۲۰ درصد هم فرار مالیاتی وجود دارد.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه‌طباطبایی تصریح کرد: فرار مالیاتی یعنی این‌که معلوم نیست چه کسی فرار مالیاتی دارد و چقدر پول در می‌آورد، شناسایی این گروه خیلی سخت است، چراکه گروهی وجود دارد که پول در می‌آورند بدون این‌که حق بیمه و مالیات بدهند. با این اوصاف، از کجا می‌شود فهمید کسی که در خیابان استانبول دلار و سکه می‌فروخت، چقدر درآمد دارد و چه اسم و رسمی دارد؟! اصلا اسم این فرد در اداره مالیات ثبت شده است؟!

وی با بیان این‌که ما ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان یارانه به مردم می‌دادیم، اما ۴۰۰ هزار تومان از جیب آنها می‌زدیم، متذکر شد: آن تورم ۴۰ درصدی و نرخ رشد منفی برای اشتباه در اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها بود.

وی با تاکید بر این‌که اصلا امکان شناسایی درآمدهای بالاتر از ۲٫۵ میلیون تومان وجود ندارد، تصریح کرد: این‌که می‌گوییم ۲۰ درصد اقتصاد کشور فرار مالیاتی دارند، یعنی چه؟! این ۲۰ درصد یارانه می‌گیرد و مالیات هم نمی‌دهد.

همچنین جعفر قادری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی درباره جزییات حذف یارانه خانوارهای با درآمد بیشتر از ۲٫۵ میلیون تومان گفت: دولت با توجه به پایگاه های اطلاعاتی که در اختیار دارد می تواند با توجه به اطلاعات مربوط به حقوقی که افراد در بخش های دولتی، بخش عمومی و غیر دولتی می گیرند و همچنین سپرده های بانکی که دولت دسترسی به آنها دارد و اطلاعات مربوط به خودرو، املاک، سهامی که افراد در بورس دارند و سایر مجوز هایی که از اتحادیه های صنفی گرفتند و به شکل های مختلف دیگر می تواند به کف حقوق افراد دسترسی پیدا کند.

این عضو کمیسیون برنامه و بودجه اعتقاد دارد که ایراد هایی به مصوبه کمیسیون تلفیق درباره حذف یارانه خانوارهایی با درآمد بیشتر از ۲٫۵ میلیون تومان وجود دارد: البته این طرحی که در کمیسیون تلفیق مصوب شده به نظر می رسد ایراداتی داشته باشد. ممکن است این اشکال را مطرح کنند وقتی تعداد افراد متفاوت باشد چطور می شود که عدد دو و نیم میلیون تومانی را برای همه به صورت یکسان در نظر گرفت؟ این نقیصه ای است که باید برطرف شود.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس درباره زمان اجرای این تصمیم نیز اینگونه توضیح داد: اگر مجلس هم این مصوبه کمیسیون تلفیق را تایید کند از ابتدای سال آینده می تواند اجرایی شود. مگر اینکه دولت آمادگی لازم را برای اجرا نداشته باشد و یکی دو ماه فرصت نیاز داشته باشد تا بتواند این آمادگی را در خودش ایجاد کند.

در همین رابطه محسن بهرامی‌ارض‌اقدس، رییس کمیسیون تجارت اتاق بازرگانی تهران و مشاور معاون اجرایی رییس‌جمهور درباره حذف یارانه نقدی خانواده‌های با درآمد بیش از ۲٫۵ میلیون تومان اظهار داشت: به نظر من این کار کاملا غیرکارشناسی است. تعیین یک سقف درآمدی به تنهایی نمی‌تواند عامل پرداخت یارانه نقدی یا عامل قطع یارانه باشد.

مشاور معاون اجرایی رییس‌جمهور تصریح کرد: ۲٫۵ میلیون تومان برای شهری مثل تهران و برای یک خانواده ۵ نفره، کاملا در آستانه خط فقر قرار دارد و این خانواده‌ها نیازمند یارانه هستند.۲٫۵ میلیون تومان برای یک خانواده دو نفره یا یک خانواده صاحب خانه ممکن است کافی باشد، اما اگر همان خانواده مستاجر باشد، اصلا کافی نیست. همچنین اگر این خانواده یک مریض داشته باشد که لاعلاج باشد، ۲٫۵ میلیون تومان که هیچ، باید کمک بیشتری هم به او کرد. تازه اگر دو تا فرزند دانشجو هم داشته باشد، اصلا کافی نیست. در واقع اصلا نمی‌شود یک خط‌کش گذاشت و گفت هر کسی ۲٫۵ میلیون تومان می‌گیرد، یارانه‌اش را قطع کنید.

رییس کمیسیون تجارت اتاق بازرگانی تهران با بیان این‌که سیستم اطلاعاتی و بانک‌های اطلاعاتی ما کامل نیست، گفت: تنها جایی که این سیستم را پیاده کرد، در میان کارمندان دولت است. در واقع باز هم کارمندان دولت هستند که هم در عروسی و هم در عزا سرشان را می‌برند؛ همان‌طور که مالیات از کارمندان می‌گیرند.