بالا و پایین بورس ناگهانی تا چه زمانی ادامه دارد؟

شاخص بورس تهران روزهای یکشنبه و دوشنبه هفته گذشته با افت و خیز چشمگیری روبه‌رو بوده است. روز یکشنبه، ۲۲ دی‌ماه شاخص بورس تهران با کاهشی ۲۷۰۰ واحدی نسبت به روز شنبه مواجه شد که طی پنج سال گذشته بی‌سابقه بود. با این حال، روز دوشنبه این شاخص‌ها روند صعودی پیدا کرد. شاخص‌های بازار بورس ایران طی دو سال گذشته رشد پرشتابی داشته؛ به طوری که هنوز برخی کارشناسان اعتقاد دارند رشد این بازار حباب‌گونه است.

روزنامه «اعتماد» نوشت: براساس آماری که در سایت رسمی بورس اوراق بهادار تهران منتشر شده، شاخص بورس طی سال جاری دو برابر شده است. این در حالی است که شاخص‌های اقتصادی دیگر در ایران در وضعیت بسیار بدی قرار داشته‌اند. برای نمونه، رشد اقتصادی در سال گذشته منفی ۸/۵ درصد بوده و در سال جاری نیز انتظار می‌رود در بهترین حالت این شاخص صفر باشد.

درباره نوسانات روزهای یکشنبه و دوشنبه، رسانه‌های ایران عوامل مختلفی را مطرح کرده‌اند؛ از جمله انتشار اخباری درباره افزایش قیمت گاز واحدهای پتروشیمی که منجر به کاهش سوددهی آنها خواهد شد. واحدهای پتروشیمی سهم عمده‌یی در کل بازار بورس دارند. از سوی دیگر، برخی تحلیلگران معتقدند که افت ناگهانی شاخص کل اقدامی برنامه‌ریزی شده برای تثبیت جایگاه مدیران بورسی بوده است. آنها با استناد به واکنش بازار به خبر برکناری‌شان، وزارت امور اقتصادی و دارایی را مجاب به تداوم وضعیت موجود می‌کنند. شایعات پیرامون بورس حتی به خبر دستگیری برخی مدیران بورسی نیز کشیده شده است. در سوی دیگر ماجرا، برخی مدیران قدیمی نیز بر این عقیده‌اند که بورس با یک حباب جدی روبه‌رو شده است. آنها اعلام کرده‌اند حتی در صورت تداوم اوضاع فعلی به همین زودی‌ها شاخص بورس افتی جدی را تجربه خواهد کرد.

انتشار اخبار رسمی درباره ادامه مذاکرات موفق و توافقات ژنو، بسیاری از نمادهای بانکی، پتروشیمی و خودرویی را جذاب کرده و صف متقاضیان سهام‌های مذکور را طولانی‌تر کرده و با افزایش حداکثری قیمت نیز معامله می‌شوند. اعضای تیم مذاکره‌کننده حتی زمان دقیق اتمام تحریم‌های خودرویی را هم اعلام کردند.

به این‌ترتیب باید منتظر رشد قیمت سهام خودروسازان طی روزهای پیش رو باشیم. برخی تحلیلگران بازار بر این باورند که حواشی پیرامون بورس اجازه رشد ناگهانی شاخص کل را نمی‌دهد. به همین جهت انتشار خبر توافقات ژنو نیز آنقدرها قدرت نداشت تا بازار را در مسیر صعودی و پایدار قرار دهد.

حضور چشمگیر سرمایه‌گذاران خرد در بازار سرمایه بعد از رکود بازارهای طلا و ارز سبب شده این گروه به بازیگران اصلی بازار تبدیل شوند و بیش از ۶۰ درصد از ارزش معاملات را در اختیار خود بگیرند. بخشی از تازه‌واردها به بورس از دانش کافی برای سرمایه‌گذاری برخوردار نبوده و با دنباله‌روی از صف‌های خرید و فروش اقدام به سرمایه‌گذاری می‌کنند. این موضوع سبب شده تا واکنش بازار کمی غیرمنطقی و هیجانی به نظر برسد. در چنین شرایطی بازار به اخبار مثبت واکنش نشان نداده و کوچک‌ترین خبر منفی را بهانه‌یی برای عرضه می‌داند.

یکی از دلایل نگرانی بازار، تصمیمات دولت برای بودجه ۹۳ است. دولت درصدد افزایش درآمد خود با لحاظ مهار تورم است. سرمایه‌گذاران نگران تصمیمات بعدی دولت هستند که ممکن است بر برخی صنایع تاثیرگذار باشد. بودجه ۹۳ بدون در نظر گرفتن لغو تحریم‌ها و آزاد شدن پول‌های بلوکه شده ایران تدوین شده است و با لغو تحریم‌ها، احتمالا اصلاحاتی در بودجه ۹۳ صورت گیرد. برای مثال، در هفته‌های

پیش رو در صورت اجرایی شدن گام نخست توافق ژنو، ، ممکن است دولت تصمیماتش درباره برخی صنایع را بازنگری کند، زیرا آنچه هدف نهایی دولت و ملت است، بهبود فضای کسب‌وکار و افزایش سرمایه‌گذاری در کشور است که آن هم نیازمند بسترهای مناسب و حفظ مزیت رقابتی صنعت است.

در شرایط فعلی به نظر می‌رسد تصمیم‌گیری برمبنای تحلیل و در نظر گرفتن پتانسیل‌های رشد شرکت از جمله طرح‌های توسعه و گزارش‌های مالی، می‌تواند بازدهی سرمایه‌گذاری را رقم بزند. طرح‌های توسعه یکی از پتانسیل‌های خوب برای رشد شرکت‌هاست. رفع تحریم‌ها می‌تواند پیشرفت طرح‌های توسعه را افزایش دهد. به نظر می‌رسد بهترین کار در شرایط فعلی این باشد که سرمایه‌گذاران به دقت گزارش‌های مالی شرکت‌ها را مطالعه کنند و با یک افق بلندمدت اقدام به سرمایه‌گذاری کنند.